«Από πού προέρχεται η αγάπη για τις γυναικείες πατούσες; Και το κυριό­τερο, προς τα πού πηγαίνει; Πέλµατα, πατούσες, δάχτυλα, φτέρνες, αστράγαλοι, καµάρες, µύτες των ποδιών, γάµπες, γόνατα, µηροί· άκρα. Είναι οι άνθρωποι που τα αγαπούν στ’ αλήθεια άνθρωποι των άκρων; Ακραίοι, των οποίων το πάθος τους αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σ’ ακρότητες; Μήπως ένα τέτοιο ζήτηµα είναι στ’ αλήθεια υπερβολικά χαµερπές για να ασχοληθεί κανείς στα σοβαρά µαζί του, όσο χαµερπή είναι και τα πέλµατα που βαδίζουν και σέρνονται στη γη;»
Ένα λοξό, λυρικό, ευρηµατικό και παιγνιώδες πεζογρά­φηµα για την εµµονή, τον πόθο, το φετίχ, ένας ύµνος στα γυναικεία πόδια.

«Εγώ σ’ όλη μου τη ζωή πήγαινα ασορτί με την Ελλάδα. Δράμα αυτή; Δράμα κι εγώ. Αδύνατον να ξεσπάσει καταιγίδα στη χώρα και να μη βρεθώ στο κέντρο της εγώ».
Διδώ Σωτηρίου

Μέσα στον ζόφο των αλλεπάλληλων κρίσεων ένιωσα ξαφνικά την έντονη ανάγκη να ανασάνω λίγο φρέσκο αέρα, να αισιοδοξήσω. Αποφάσισα λοιπόν ότι είχε έρθει η ώρα να ξαναζωντανέψω το ίνδαλμά μου, τη Διδώ Σωτηρίου. Είναι άδικο να τη λησμονούν σιγά σιγά οι παλιότεροι και να την αγνοούν τελείως οι νεότεροι. Δεν υπήρχε άλλη σαν κι αυτή τη γυναίκα-πολεμίστρια του καλού που διέσχισε ολόκληρο τον 20ό αιώνα, βρέθηκε στο επίκεντρο κάθε ελληνικής τραγωδίας (από τη Μικρασιατική Καταστροφή μέχρι τη χούντα) και κατάφερε να δρασκελίσει όλα τα ερείπια φορώντας το αιώνιο χαμόγελό της, κόκκινο μπερέ, κολιέ και άρωμα. Άρχισα αμέσως την έρευνα (με αφορμή την οποία εν τέλει εμπνεύστηκα το βιβλίο Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας) και ευτυχώς, γιατί χάθηκαν εν τω μεταξύ η Άλκη Ζέη κι ο Νίκος Μπελογιάννης, οι μοναδικοί επιζώντες που την ήξεραν από την καλή και την ανάποδη.
Ελπίζω ότι έγραψα μια εντελώς υβριδική βιογραφία με τον χαρακτηριστικό τίτλο Ονειρεύτηκα τη Διδώ. Γιατί πράγματι την ονειρεύτηκα ολοζώντανη, ακαταπόνητη και γελαστή, όπως ήταν πάντα, να μου διηγείται με το νι και με το σίγμα τη ζωή της που ήταν αγρίως απίθανη!

Ο Άρτσυ γεννιέται μια χειμωνιάτικη νύχτα, μαζί με τα πέντε αδέλφια του· ο σύντροφος της μάνας τους σκοτώθηκε κι εκείνη αναγκάζεται να μεγαλώσει μόνη τα μικρά κουνάβια της.
Εδώ τα ζώα μιλούν, χρησιμοποιούν πιάτα, μαχαιροπίρουνα, τραπέζια, κρεβάτια, ανάβουν φωτιές, ο κόσμος τους είναι σκληρός και αδίστακτος, όπως εξάλλου και η φύση, ο αγώνας τους είναι αγώνας επιβίωσης. Υποκινούνται από την ανάγκη και το ένστικτο, ο ισχυρότερος κυριαρχεί και ο χαμένος πρέπει να τα βγάλει πέρα όπως μπορεί. Η μάνα, βλέποντας ότι ο Άρτσυ είναι αδύναμος, τον ανταλλάσσει για μιάμιση κότα. Το νέο του αφεντικό ονομάζεται Σόλομον κι είναι μια γριά αλεπού, που ζει με τα μυστικά της στην κορυφή ενός λόφου.
Ο Σόλομον δεν είναι σαν τα άλλα ζώα. Ξέρει να διαβάζει, να γράφει και, κυρίως, να σκέφτεται. Σύντομα, ο Άρτσυ από σκλάβος γίνεται μαθητής του. Ο Σόλομον θα του διδάξει γραφή και ανάγνωση, θα τον μυήσει στο μυστήριο του θανάτου και της ύπαρξης του Θεού. Η πολύτιμη παρακαταθήκη του θα συνοδεύει τον Άρτσυ καθώς εξερευνά το δάσος και έρχεται αντιμέτωπος με τη σκληρή όψη της ζωής και τον αρχέγονο νόμο περί επικράτησης του ισχυρού. Είναι όμως η γνώση αυτή θησαυρός ή κατάρα;
Με τις Ηλίθιες προθέσεις μου ο Τζαννόνι ακροβατεί μεταξύ περιπέτειας και φιλοσοφίας και στήνει μια συναρπαστική αλληγορία για την ανθρώπινη φύση, για την επιβίωση και τη δύναμη της επιθυμίας, αλλά και για την ύπαρξη πέρα από την ανθρώπινη διάσταση.

«Σε αυτή τη συναρπαστική, σύγχρονη εκδοχή του Ανέμου στις ιτιές, ο Τζαννόνι αφήνει πίσω του την υπαρξιακή του Εδέμ και περνάει στην αντεπίθεση». Publishers Weekly
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να διαφημίσεις ένα υπέροχο βιβλίο. Αλλά μόνο ένας ταιριάζει στις Ηλίθιες προθέσεις μου· να πεις: Διαβάστε το! Διαβάστε το οπωσδήποτε!» Μάρκο Μισσιρόλι
«Ο Άρτσυ, στην αρχή αδέξιος και ευάλωτος, παλεύει και αποδεικνύεται επάξιος συνεχιστής των κλασικών λογοτεχνικών ηρώων. Ένα μυθιστόρημα κρυπτικό και σαγηνευτικό, που ανατέμνει σε βάθος την ανθρώπινη υπόσταση και καταβυθίζεται στα κτηνώδη ένστικτα της ύπαρξής μας». Kirkus Reviews
«Η μεγάλη δύναμη αυτής της αλληγορίας για τη μύηση στη ζωή είναι ότι μιλάει για όλα χωρίς μία λέξη παραπάνω. Και βαθμιαία, μέσα από τις αγωνίες αυτού του μικρού ζώου, οι αναγνώστες ανακαλύπτουμε από την αρχή τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα». Le Monde des Livres
«Το νήμα που διατρέχει αυτό το βιβλίο είναι η καθηλωτική δύναμη της γραφής του». Corriere della Sera
«Όλη αυτή η σκληρότητα, αναμεμειγμένη με τρυφερότητα, είναι φορτισμένη με λογοτεχνική δύναμη, όπως και στη ζωή. Ένας αληθινός συγγραφέας γεννιέται στις σελίδες αυτού του βιβλίου. Το γεγονός ότι ένας τόσο νέος άνθρωπος μπορεί να γράφει με τέτοια διαύγεια και στιβαρότητα, εμπνέει εμπιστοσύνη στο μέλλον της λογοτεχνίας». Vanity Fair

Φαντάσου να σου έλεγε κάποιος ότι το όνειρό σου δε θα πραγματοποιηθεί ποτέ.
Τι θα έκανες;
Έλα να γνωρίσεις τη Μαρί Κιουρί. Ήταν ντροπαλή και συνεσταλμένη και ζούσε σε μια εποχή όπου πολύ λίγες γυναίκες μπορούσαν να πάνε στο πανεπιστήμιο, και ακόμα λιγότερες να γίνουν επιστήμονες. Αλλά η Μαρί ποτέ δε σταμάτησε στα εμπόδια. Ακολούθησε το πάθος της και έκανε ανακαλύψεις που άλλαξαν τον κόσμο. Στο πλευρό της είχε τις δύο πολύ διαφορετικές αλλά εξίσου προικισμένες κόρες της, την Ιρέν και την Εβ, που ήταν κι αυτές σαν τη μητέρα τους. Ποτέ δε θα τα παρατούσαν μόνο και μόνο επειδή ήταν γυναίκες.
Αυτή εδώ είναι η ιστορία τους.
Ακολούθησε τις τρεις γενναίες γυναίκες στα βραβεία και την αναγνώριση που κέρδισαν, στις τραγωδίες που ξεπέρασαν, στις ζωές που έσωσαν κατά τη διάρκεια δύο παγκόσμιων πολέμων, στα ταξίδια τους ανά τον κόσμο και στο παντοτινό αποτύπωμα που άφησαν στην ιστορία της επιστήμης.
Ο θρίαμβος της γυναικείας χειραφέτησης αναδεικνύεται μέσα από τη συναρπαστική αυτή ιστορία για τη δύναμη, την επιστήμη και την αδελφοσύνη. Γράφτηκε και εικονογραφήθηκε από δύο υπέροχες αδερφές, την Ίμοτζεν και την Ίζαμπελ Γκρίνμπεργκ.

“My Greek village…
…is a metaphor for an idealised place that embodies much of what we aspire to in life: interpersonal relationships, ­closeness, clarity, reliability, family and identity.
…represents the loss of many values, as we have seen and lamented in our globalised world.
…is an expression of the sorrow we feel when familiar and cherished objects, structures and rituals disappear from our lives.
…sharpens our view of the transience of established struc­tures and gives us hope that we will succeed in handling our cultural heritage in a respectful, protective manner.
…makes us reflect on the most important, authentic values in life, because this Greek village is not just in Greece; it is a place that exists everywhere in our globalised world, a place of longing that needs to be seen and preserved, protected and defended, and a place that exists, above all, in our ­hearts”.
Martin Breutmann, publisher, fotoforum-Verlag / Edition Bildperlen

“The village and its residents seem familiar – despite never ­providing a glimpse into the privacy of their homes. This is what makes photographer Wolfgang Bernauer’s work so compelling. Not prosaically distant, yet not intrusively intimate, he succeeds in capturing the authentic ambience of village life”. Frankfurter Allgemeine Zeitung

“As the images of the people Wolfgang Bernauer has met and photographed in such a perceptive way pass before your eyes on reading My Greek Village, you cannot help but think that it is probably the unadulterated souls of ordinary people, captured in their authenticity by the clear gaze of an ‘outsider’, that fascinated him – and everyone who picks up this book. Bernauer’s photography contributes to the preservation not only of memories, but also the composition of the Greek village itself. And reminds us that we should preserve what our elders have left us as part of our cultural heritage. Not just Greek heritage, but global heritage”. Katerina Lymperopoulou, journalist, writer

“Το ελληνικό χωριό μου …
…είναι μία μεταφορά για ένα ιδανικό μέρος που ενσωματώνει πολλά από αυτά που λαχταρούμε στη ζωή: διαπροσωπικές σχέσεις, εγγύτητα, διαύγεια, αξιοπιστία, οικογένεια και ταυτότητα.
…αποτυπώνει την απώλεια πολλών αξιών, που με θλίψη διαπιστώνουμε ότι έχουν χαθεί στην εποχή μας.
…είναι μία έκφραση της λύπης που νιώθουμε όταν οικεία και αγαπημένα αντικείμενα, κατασκευές και τελετουργίες εξαφανίζονται από τις ζωές μας.
…μας δείχνει την παροδικότητα των υφιστάμενων κατασκευών και μας κάνει να ελπίζουμε ότι θα επιτύχουμε να διαχειριστούμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, με έναν προστατευτικό τρόπο γεμάτο σεβασμό.
…μας φανερώνει τις πιο σημαντικές, αυθεντικές αξίες στη ζωή, γιατί αυτό το ελληνικό χωριό δεν βρίσκεται μόνο στην Ελλάδα. Είναι ένα μέρος που υπάρχει παντού στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, ένα μέρος που λαχταράμε, ένα μέρος που πρέπει να το καταλάβουμε και να το διατηρήσουμε, να το προστατέψουμε και να το υπερασπιστούμε, ένα μέρος που υπάρχει πάνω απ’ όλα μέσα στην καρδιά μας”.
Martin Breutmann, εκδότης, fotoforum-Verlag / Edition Bildperlen

“Το χωριό και οι κάτοικοί του φαίνονται οικείοι – παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν δίνεται η δυνατότητα να ρίξουμε μια ματιά στην ιδιωτική ζωή των σπιτιών τους. Αυτό είναι που κάνει το έργο του φωτογράφου Wolfgang Bernauer τόσο συναρπαστικό. Όχι πεζά απόμακρος, αλλά ούτε και παρεμβατικά οικείος, καταφέρνει να αποτυπώσει την αυθεντική ατμόσφαιρα της ζωής του χωριού”. Frankfurter Allgemeine Zeitung

“Καθώς περνούν μπροστά από τα μάτια του αναγνώστη του βιβλίου Το ελληνικό χωριό μου οι εικόνες των ανθρώπων που ο ­Wolfgang Bernauer γνώρισε και φωτογράφισε με τόσο διεισδυτικό τρόπο, δεν μπορεί να μην σκεφτεί ότι είναι μάλλον αυτή η ανόθευτη ψυχή των απλών ανθρώπων, έτσι όπως τους συνέλαβε μέσα στην αυθεντικότητά τους το καθαρό βλέμμα ενός «ξένου», που γοήτευσε τον ίδιο – αλλά κι όποιον πιάσει στα χέρια του αυτό το βιβλίο, νομίζω. Η τέχνη του φωτογράφου Bernauer, λοιπόν, έρχεται να συνδράμει στη συντήρηση όχι μόνο της μνήμης, αλλά και της ύλης: του ίδιου του ελληνικού χωριού. Και να υπογραμμίσει ότι θα πρέπει να διατηρήσουμε ό,τι ουσιαστικό μάς έχουν αφήσει οι παλαιότεροι ως μέρος μιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Όχι μόνο ελληνικής, αλλά και παγκόσμιας”. Κατερίνα Λυμπεροπούλου, δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ποιήµατα διαλεγµένα σαν κοµµάτια από χρωµατιστό γυαλί∙ κόκκινα της αγάπης, ασηµένια της λύπης, πράσινα των δέντρων, γαλάζια της θάλασσας και τ’ ουρανού κι άλλα ποιήµατα µε άλλα χρώµατα και άλλα θέµατα πολλά.
Ποιήµατα και τραγούδια, παραδοσιακά και σύγχρονα, Ελλήνων και ξένων ποιητών, για να διαλέξεις, να παίξεις, να τα χαρίσεις, να τα τραγουδήσεις, να συγκινηθείς και να συνοµιλήσεις.
Ποιήµατα που είναι πρόθυµα να γίνουν δικά σου, να δώσουν κι άλλα χρώµατα στον κόσµο σου.
Η ανθολογία αυτή απευθύνεται σε παιδιά των τελευταίων τάξεων του δηµοτικού σχολείου, έφηβες και εφήβους, νέες και νέους, αλλά και σε εκπαιδευτικούς, γονείς και στο παιδί που κρύβουν µέσα τους.

Ακολουθούν οι ενότητες των ποιημάτων.
1. Μια και είμαι εγώ παιδί… Ποιήματα για το παιδί,
2. Ξέρω πάντα να γελώ. Ποιήματα αστεία και σατιρικά,
3. Κόκκινα ποιήματα. Της αγάπης,
4. Ασημένια ποιήματα. Της λύπης,
5. Ένα ποίημα δώρο. Των γιορτών,
6. Ποιήματα από τη μυθολογία,
7. Ποιήματα από την ιστορία,
8. Ποιήματα που λένε ιστορίες. Αφηγηματικά,
9. Ποιήματα στο θρανίο. Για το σχολείο,
10. Ποιήματα στον δρόμο. Των ταξιδιών,
11. Kίτρινα ποιήματα. Για τον ήλιο και το φεγγάρι,
12. Γαλάζια ποιήματα. Της θάλασσας και τ’ ουρανού,
13. Πράσινα ποιήματα. Για τ’ άνθη και τα δένδρα,
14. Γάτες και πουλιά. Πρώτη φορά μαζί,
15. Ποιήματα από την Ιαπωνία. Xαϊκού,
16. To ποίημα, τι να είναι; Ποιήματα για την ποίηση

Αυτό που λέμε «Σαββόπουλος» δεν υπάρχει. Ο Σαββόπουλος είναι ένας ρόλος που τον έπλασα σιγά σιγά με τα χρόνια: Ο τύπος με τα στρόγγυλα γυαλιά, τις τιράντες, αργότερα το γενάκι, που βγαίνει στη σκηνή, φτιάχνει αυτά τα τραγούδια, κάνει σχόλια και λέει ιστορίες. Είναι ο «Σάββο», όπως τον έλεγε ο συγχω­ρεμένος ο Τάσος Φαληρέας. Είναι ένας άλλος. Εγώ είμαι εγώ. Χώνομαι πολλές φορές μέσα σ’ εκείνον τον άλλο. Δικός μου είναι. Χωρίς εμένα θα ήταν αέρας κοπανιστός.
Τώρα όμως τον χρειάζομαι, γιατί μεγάλωσα και θα ’θελα να δω πώς ήμουν πιτσιρίκος, πώς φέρθηκα στον επαγγελματικό μου βίο, πώς ήμουν σαν σύζυγος, πατέρας και παππούς, κι ακόμα πώς ήμουν σαν πολίτης, σαν φίλος και σαν γιος. Σ’ αυτά είναι καλός ο Σάββο. Το ’χει. Σαν ρόλος, και σουξέ είχε και πείρα διαθέτει.
Τώρα ο ρόλος θα μιλήσει για τον δημιουργό του. Ένα παιχνίδι είναι. Ένα κόλπο. Ελπίζω να το βρείτε διασκεδαστικό.
Σε αυτό το βιβλίο ο Σαββόπουλος μιλάει για τον Νιό­νιο. Αυτόν ντύνεται.
Καλή ακρόαση, αγαπητοί μου, καλή ανάγνωση.
Δ.Σ.

Επηρεασμένοι από την πληθώρα των πηγών και τη ζωντάνια των περιγραφών, έχουν πολλοί την εντύπωση ότι γνωρίζουμε τα πάντα για την καθημερινή λειτουργία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Την ίδια εντύπωση είχα και εγώ, από τα μαθητικά μου χρόνια. Μόνο πολύ αργότερα ανακάλυψα με κατάπληξη πόσο αποσπασματικές είναι οι πληροφορίες που διαθέτουμε και πόσα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Έτσι προέκυψε αυτό το βιβλίο. Δεν έχει τη φιλοδοξία να προσφέρει μία ακόμη συνολική περιγραφή της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Έχει πολύ πιο περιορισμένο στόχο: να εξερευνήσει μόνο μερικές όψεις της που φαίνονται αινιγματικές όταν ιδωθούν από ευρύτερη συγκριτική σκοπιά.
Μία είναι η σιωπηλή εξαφάνιση της κληρονομικής βασιλείας. Μία άλλη είναι η έλλειψη πολιτογράφησης ακόμη και των μετοίκων που εκπλήρωναν τις ίδιες ακριβώς στρατιωτικές υποχρεώσεις με τους πολίτες. Μήπως ήταν η Αττική υπερβολικά μεγάλη για άμεση δημοκρατία; Γιατί ορίστηκε η απαιτούμενη απαρτία της Εκκλησίας του Δήμου μόνο σε 6.000 πολίτες και μόνο για αποφάσεις που αφορούσαν ατομικές περιπτώσεις; Πώς ακριβώς γινόταν η κλήρωση των βουλευτών και των άλλων αξιωματούχων; Η εκλογή των στρατηγών; Υπήρχαν πολιτικά κόμματα;
Το βιβλίο φιλοδοξεί να εντοπίσει και να αναδείξει τέτοια «αινίγματα», έστω και αν δεν μπορεί να τα λύσει.

Υπερτουρισμός. Ανέμελος καπιταλισμός και κοινωνική κρίση της πόλης

Ένα δημοφιλές σύνθημα από τον παρισινό Μάη του ’68 έλεγε χαρακτηριστικά «κάτω απ’ το λιθόστρωτο, η παραλία»· έξι δεκαετίες μετά συνοψίζει παραστατικά την τουριστική εμπειρία των μεγάλων ευρωπαϊκών μητροπόλεων. Ένας ανέμελος καπιταλισμός-πανδέκτης «αυθεντικών» εμπειριών, με όχημα τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την εναλλακτική διασκέδαση, μεταμορφώνει τις άλλοτε υποβαθμισμένες γειτονιές.
Ωστόσο το τίμημα των «πόλεων που ποτέ δεν κοιμούνται» είναι υψηλό: τα λαϊκά και μεσαία στρώματα τις εγκαταλείπουν, το κόστος στέγης και διαβίωσης κορυφώνεται, οι υποδομές λυγίζουν από τον συνωστισμό, ενώ η οικονομία εθίζεται στο εύκολο κέρδος μένοντας πίσω στους αναγκαίους τεχνολογικούς και παραγωγικούς μετασχηματισμούς. Τελικά, η τουριστική πόλη είναι όντως «ζωντανή πόλη» ή μήπως την παριστάνει υποκρύπτοντας μια βαθιά υπαρξιακή κρίση;

Σειρά: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ
Υπεύθυνος σειράς: Παναγής Παναγιωτόπουλος
“Η σειρά Κοινωνικές Σπουδές είναι ένα βήμα έκφρασης ζωντανών, και κατά κύριο λόγο νέων, δυνάμεων από το ευρύ πεδίο των κοινωνικών επιστημών της χώρας μας.
Υποδέχεται την ιστορική καταγωγή των κοινωνικών διεργασιών, δοκιμάζει τις κλασικές και σύγχρονες θεωρίες, αναμετριέται με ζητήματα αιχμής και επικεντρώνεται στη βιωμένη εμπειρία των ανθρώπων.
Χωρίς να αποδυναμώνει τη μεθοδολογική απαίτηση και την επιστημονική αρτιότητα του εκάστοτε ερευνητικού εγχειρήματος, φροντίζει να απευθύνεται στο ευρύ κοινό των ενήμερων αναγνωστών και όχι αποκλειστικά στην επιστημονική κοινότητα”.
Παναγής Παναγιωτόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής κοινωνιολογίας, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ