Αποφάσισα να γράψω το «Τυφλό γουρούνι στη Δεύτερη οδό» όταν διάβασα τα απομνημονεύματα του θείου Λη, που εκδόθηκαν στα ρωσικά το 1963. Στο βιβλίο με τίτλο «Αριστερή πλευρίτιδα: αναμνήσεις ενός Αμερικανού Κόκκινου» —που θα μπορούσε να έχει υπότιτλο «Το ρομάντζο του αμερικανικού κομμουνισμού» ή κάτι παρόμοιο — ο Λη Φίλιπς, πρώην Ηλίας Φιλιππόπουλος, αφηγείται τη ζωή του από το 1918, όταν πήρε το καράβι για την Αμερική, μέχρι το 1961, όταν εγκατέλειψε το Μέμφις του Τεννεσσί για να εγκατασταθεί στη λατρεμένη του Μόσχα.
Έγραφα λίγες σελίδες κάθε βράδυ στη διαδρομή προς την Καλιφόρνια, όπου πήγα να συναντήσω τον αδερφό μου τον Πάντυ, κι έπειτα στη Μοντάνα, όπου ταξίδεψα μόνο και μόνο για να δω πώς είναι η Μέρυ Κέυ είκοσι χρόνια αργότερα. Το χειρόγραφο —τριακόσιες είκοσι σελίδες γραμμένες στη γραφομηχανή, με τις μουτζούρες και τα σβησίματα— το είχα βάλει στο ντουλαπάκι του στέισον βάγκον ανάμεσα σε διάφορα μικροαντικείμενα: έναν φακό, ένα ζευγάρι μάλλινα γάντια, την άδεια του αυτοκινήτου και δυο κλήσεις της τροχαίας για υπερβολική ταχύτητα. Και θα το ξεχνούσα εκεί αν δεν πήγαινα επιστρέφοντας στο Μέμφις, στη μάντρα του Χάρρυ Γουάιτ για να ανταλλάξω το στέισον βάγκον με ένα παλιό Όλντσμομπιλ.
Κανείς δεν μου ζήτησε να αφηγηθώ την ιστορία των Φίλιπς και της πόλης μας, του Μέμφις του Τεννεσσί. Κανείς δεν μου ζήτησε να μην την αφηγηθώ. Έτσι, αφηγήθηκα αυτή την αληθινή ιστορία που είναι γεμάτη ψέματα.
Εορταστικό τριήμερο στα Γιάννενα» της Έρσης Σωτηροπούλου (κριτική) – Ριζοσπαστικός φεμινισμός με κουίρ προοπτική σε φόντο εθνικής ανάτασης
Για τη νουβέλα της Έρσης Σωτηροπούλου «Εορταστικό τριήμερο στα Γιάννενα» (πρώτη έκδοση: 1982), που επανακυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη. Μια ανάγνωση που υπογραμμίζει τον «ριζοσπαστικό φεμινισμό» της νουβέλας.
Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός
Η νουβέλα Εορταστικό τριήμερο στα Γιάννενα, της Έρσης Σωτηροπούλου κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1982 και, αν λάβουμε υπόψη την κριτικογραφία της εποχής, μάλλον δεν κατανοήθηκε σε βάθος, όπως θα προσπαθήσω να εξηγήσω αναλυτικά παρακάτω.
Η δεκαετία του 1980 ήταν μια δεκαετία σταθμός για τον φεμινισμό στην Ελλάδα, αφού τότε εκφράστηκε πιο οργανωμένα και στοχευμένα η ακτιβιστική δράση φεμινιστικών ομάδων που είχε καθυστερήσει λόγω της δικτατορίας. Μεταπολιτευτικά, το γυναικείο κίνημα στην Ελλάδα έγινε δυνατότερο και απέκτησε διεκδικητική ορατότητα που οδήγησε στην εκπλήρωση πολλών ζωτικών και αργοπορημένων στη χώρα μεταρρυθμίσεων, κυρίως στο οικογενειακό δίκαιο: το 1983 η γυναίκα αναγνωρίζεται ως ισότιμη με τον άνδρα, καταργείται το προικοσύμφωνο, θεσμοθετείται το συναινετικό διαζύγιο, ενώ τρία χρόνια αργότερα, το 1986, αποποινικοποιείται η έκτρωση.
Η νουβέλα συντάσσεται πλήρως με το φεμινιστικό αυτό πνεύμα και όχι απλώς το εκφράζει, αποτυπώνοντας τα φεμινιστικά αιτήματα της εποχής, αλλά καταλήγει να τα ριζοσπαστικοποιεί, ενσωματώνοντας μια πρώιμη -για την Ελλάδα- queer προοπτική, που σήμερα καταλήγει να είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ.
Παρά την υποσχόμενη χαλαρότητα και τη μνεία μιας ρομαντικής κατάστασης, η ιστορία σύντομα εκτρέπεται από κάθε ρεαλιστικό και ασφαλές πλαίσιο και καταλήγει μια σειρά από εφιαλτικά ενσταντανέ.
Το βιβλίο ξεκινά με μια μάλλον κοινότοπη συνθήκη στο μυαλό του μέσου αναγνώστη, που έχει συνδέσει τα εορταστικά τριήμερα των εθνικών-χριστιανικών εορτών με τον παραθερισμό. Μια νεαρή σερβιτόρα αδράχνει την ευκαιρία να πάει στα Γιάννενα με έναν άγνωστο που την προσκαλεί να περάσουν εκεί την αργία της 28ης Οκτωβρίου και το σαββατοκύριακο. Παρά τη χαλαρότητα και την υπόσχεση μιας ρομαντικής κατάστασης, η ιστορία σύντομα εκτρέπεται από κάθε ρεαλιστικό και ασφαλές πλαίσιο και καταλήγει μια σειρά από εφιαλτικά ενσταντανέ.
Ανδρικές φιγούρες από το ελληνικό, λαϊκό φαντασιακό
Οι ανθρωπότυποι που συναντάμε στο κείμενο είναι κυρίως ανδρικές φιγούρες που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από το ελληνικό, λαϊκό φαντασιακό. Ομοιάζουν, δηλαδή, σχεδόν με τους κινηματογραφικούς τύπους των παλιών ελληνικών ταινιών που με τη σειρά τους αποτύπωναν τις κοινωνικές συμπεριφορές: ο μάτσο και ευκατάστατος ζεν πρεμιέ που προσκαλεί την φτωχή σερβιτόρα σε μια απόδραση αναψυχής και που, κάτω από τα ρούχα του, φοράει μια «λευκή φανέλα» (το χαρακτηριστικό wife beater undershirt), «κιτρινισμένη στις μασχάλες» (σελ. 19), οι φιγούρες των ανδρών που τσακώνονται μπροστά από το περίπτερο (σελ. 17), ενσαρκώνοντας τον επιτελεστικό ρόλο της τοξικής αρρενωπότητας σαν να βρίσκονται σε μια θεατρική σκηνή με αμήχανους θεατές, ο νεαρός στρατιώτης που προσκαλεί την ηρωίδα για ένα ρυζόγαλο κι ύστερα, όταν έρχεται ο λογαριασμός, της προτείνει να πάνε μαζί σε μια άδεια οικοδομή (σελ .18), οι τρεις γέροι που παρακολουθούν το πρόγραμμα της τηλεόρασης μέσα στο σκοτάδι (σελ. 10-11) και αργότερα, ένας από αυτούς κλείνεται σε ένα δωμάτιο με μια υπηρέτρια που προβαίνει σε πεολειχία (σελ. 55), καθώς και οι δυο μεθυσμένοι άνδρες που βγαίνουν τρεκλίζοντας από την ταβέρνα (σελ. 31). Ακόμα και στο «ζευγάρι που τσακώνεται», πίσω από την κλειστή πόρτα ενός δωματίου στο ξενοδοχείο όπου διαμένουν, κυριαρχεί η ανδρική φωνή, ενώ η γυναίκα δεν «τσακώνεται», παρά υπομένει τις βρισιές και τη βία μιας ανδρικής συμπεριφοράς τάχα ασυγκράτητου πάθους, ορμής και μαγκιάς, που το εθνικό φαντασιακό έχει εξυμνήσει: «Να μας ακούσουν όλοι… Εγώ θα ξυπνήσω όλο το ξενοδοχείο… Ακούς εκεί η βρόμα, εγώ θα τους ξυπνήσω όλους, δεν με ξέρεις καλά εμένα, εγώ…» (σελ. 52).
Η ανδρική παρουσία, όπως γίνεται φανερό, είναι διαρκής και απειλητική
Η ανδρική παρουσία, όπως γίνεται φανερό, είναι διαρκής και απειλητική, σχεδόν ζωομορφική σε πολλά σημεία: στην εναρκτήρια σκηνή ο χωροφύλακας στην είσοδο της πόλης έχει «γουρουνίσια μάτια», ενώ αργότερα ο συνταξιδιώτης της σερβιτόρας αρχίζει να της θυμίζει πίθηκο (σελ 41), ενώ το δέρμα του «ιρίδιζε σαν φτέρωμα νεροκότας».
Οι γυναίκες της νουβέλας
Οι γυναίκες του κειμένου από την άλλη είναι λιγότερες αριθμητικά αλλά και αφανέστερες σκηνικά. Η Σωτηροπούλου τις παρουσιάζει είτε ως μητέρες είτε ως ατημέλητες εργαζόμενες – εσκεμμένες επιλογές. Η συγγραφέας καταδεικνύει υπόρρητα την κοινωνονικοπολιτική θέση της γυναίκας των προηγούμενων δεκαετιών. Από τη μία, αιχμάλωτη στην ταυτότητα της μητέρας, με την οποία θα προφυλάξει την παραγωγή του νέου υλικού της χώρας, που, σύμφωνα με την εθνικόφρονη αφήγηση, είναι ο μοναδικός της προορισμός. Από την άλλη, έχουσα την ταυτότητα της εργαζόμενης, ως μη επαρκώς αμειβόμενη καμαριέρα, καθαρίστρια και σερβιτόρα, μιας και οι άνδρες καταλαμβάνουν θέσεις με μεγαλύτερο κύρος και καλύτερους μισθούς. «Είσαι αχτένιστη» αποφαίνεται ωμά ο φίλος της ηρωίδας (σελ. 13), ενώ αργότερα στην αφήγηση συναντάμε μια «αχτένιστη ξερακιανή γυναίκα» που τους σερβίρει στην ταβέρνα (σελ. 32).
Την περίοδο της πρώτης δημοσίευσης της νουβέλας, άλλωστε, οι γυναίκες εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό οικονομικά από τους άνδρες τους.
Οι γυναίκες της νουβέλας είναι λοιπόν οι ταλαιπωρημένες και κακοπληρωμένες ελληνίδες εργαζόμενες της μεταπολίτευσης που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις κοινωνικές προσδοκίες και την ατομική τους επιβίωση. Την περίοδο της πρώτης δημοσίευσης της νουβέλας, άλλωστε, οι γυναίκες εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό οικονομικά από τους άνδρες τους. «Πεινάω» φωνάζει η ηρωίδα (σελ. 14) και εκείνος της πετάει απαξιωτικά ένα τσαλακωμένο χαρτονόμισμα πριν βγει από το δωμάτιο, λέγοντάς της ότι αυτά θα της φτάσουν για να πάρει κάτι να φάει. Η οικονομική εξάρτηση από τους άνδρες οδηγεί τις γυναίκες σε αναζήτηση λύσεων χειραφέτησης κι έτσι αργότερα, όταν η ηρωίδα παραγγέλνει παραπάνω από ένα ριζόγαλο και δεν έχει να πληρώσει, ο στρατιώτης τής προτείνει να κάνουν σεξ. Το ίδιο συμβαίνει και λίγο παρακάτω, όταν η γυναίκα υπομένει τις ερωτικές περιπτύξεις του «φίλου της» και ευθύς κλείνεται στο μπάνιο τρομαγμένη: «Ωραίο αντάλλαγμα για μια εκδρομή στα Γιάννενα» σκέφτεται (σελ. 38).
Υπό αυτή την συνθήκη, η γυναίκα, ως μάνα, κατέχει τη μοναδική ταυτότητα στη ζωή της με την οποία μπορεί να ασκήσει μερική εξουσία στο ανδρικό υποκείμενο.
Η εξαναγκαστική μητρότητα επανέρχεται σκόπιμα σε όλο το βιβλίο. Όταν η γυναίκα δεν αναγκάζεται να δουλεύει σκληρά ή να ικανοποιεί τους άνδρες, καταλήγει μητέρα που οφείλει να θρέψει σωστά τα παιδιά του έθνους. Υπό αυτή την συνθήκη, η γυναίκα, ως μάνα, κατέχει τη μοναδική ταυτότητα στη ζωή της με την οποία μπορεί να ασκήσει μερική εξουσία στο ανδρικό υποκείμενο. Έτσι βλέπουμε μια μητέρα να χαστουκίζει ένα πεντάχρονο αγόρι που έσκισε κατά λάθος το ελληνικό σημαιάκι που κρατούσε. «Σκίστηκε ο σταυρός της σημαίας» εξηγεί η ηρωίδα (σελ. 27), ενώ προς το τέλος του βιβλίου, σε μία από τις εκβιαστικές περιπτύξεις, ακούει ένα μωρό να κλαίει, με το κλάμα του να συμβολίζει το μονόδρομο της ενσάρκωσης της γυναικείας ταυτότητας ως αναπαραγωγικής μηχανής. Αξίζει να σημειωθεί ότι την ίδια χρονική περίοδο οι γυναικείες οργανώσεις προσπαθούσαν να κανονικοποιήσουν το αντισυλληπτικό χάπι που ήταν σχετικά άγνωστο στην Ελλάδα σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Το εθνικό σύμβολο σε κατάσταση φθοράς
Υπό το πρόσχημα της εθνικής εορτής η ελληνική σημαία εμφανίζεται σε πολλά χωρία σε κατάσταση φθοράς (σκισμένη, με σπασμένα κοντάρια κ.ο.κ). Με την επιλογή του εθνικόφρονος σκηνικού (μια παρέλαση αποτελεί το κύριο δρώμενο στον ελάχιστο ανοιχτό χώρο της κλειστοφοβικής νουβέλας) γίνεται ένα σαφές ειρωνικό σχόλιο πάνω στις κυρίαρχες και συγγενεύουσες ιδεολογίες του έθνους και της πατριαρχίας. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες λεπτομέρειες υπονομεύουν εύστοχα το ετεροκανονικό τρίπτυχο του «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια», το οποίο συνδέεται ιστορικά με μεγάλο μέρος της ελληνικής εθνικής ρητορικής του 20ού αιώνα και αξιοποιήθηκε εκτενώς από τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Η αποσάθρωση που διακρίνουμε στα εθνικά σύμβολα μεταφράζεται ως στηλίτευση των φθαρμένων εξουσιαστικών σχέσεων αλλά και αφηγήσεων που κυριαρχούσαν τον 20ό αιώνα, ειδικότερα δε μιας φασίζουσας, μιλιτιαριστικής υπερηφάνειας, καθώς και την εξιδανίκευση της μητέρας/πατρίδας. Το γυναικείο σώμα στέκεται ακριβώς απέναντι από αυτό το καθεστώς, με εμφανή τα σημάδια της καταπίεσης που έχει υποστεί: «Όλο το σώμα μου φαινόταν καμένο με κάποιο μυστηριώδη τρόπο. (…) Το δέρμα έμοιαζε να φέρει τα σημάδια κάποιου παλιού εγκαύματος» (σελ 24).
Ακριβώς λόγω αυτού του επαναλαμβανόμενου τραύματος, το οποίο δεν είναι πρόσφατο αλλά υπάρχει σχεδόν από πάντα στις ετεροκανονικές σχέσεις κυριαρχίας, οι ερωτικές σκηνές δεν στοχεύουν σε ερωτικοποιημένες αναπαραστάσεις των σχέσεων του αρσενικού και του θηλυκού, αλλά, αντιθέτως, αποτελούν εσκεμμένα γκροτέσκα και αγχώδη περιστατικά που δρουν ως συμβολικές εκφράσεις της πατριαρχικής κυριαρχίας.
Ο ανδρικός φαλλός, πιο συγκεκριμένα, δεν παρουσιάζεται ως φορέας ηδονής για τη γυναίκα, αλλά απομονώνεται από το σώμα του άντρα και υπόκειται σε αλλόκοτες μεταμορφώσεις
Ο ανδρικός φαλλός, πιο συγκεκριμένα, δεν παρουσιάζεται ως φορέας ηδονής για τη γυναίκα, αλλά απομονώνεται από το σώμα του άντρα και υπόκειται σε αλλόκοτες μεταμορφώσεις (π.χ. στη σελίδα 37 αναφέρεται ως πλοκάμι, ενώ αλλού ως πλάσμα), που λειτουργεί σχεδόν αυτόνομα από το ανδρικό σώμα. Αυτή η συμβολοποίηση έχει το ρόλο μιας συνεχιζόμενης αλληγορίας για τη διαρκή βία που υφίσταται η γυναίκα, ακόμα και σε πράξεις που, υποτίθεται, θα έπρεπε να της χαρίζουν την ικανοποίηση, αλλά, αντιθέτως γίνονται εντέλει μονάχα για την ικανοποίηση του άνδρα. Αυτό γίνεται πιο ξεκάθαρο στις σκηνές της ανθρωποφαγίας που φυσικά στέκονται ως μετωνυμίες για τη σεξουαλική πρακτική της αιδοιολειξίας (στα αγγλικά θα ήταν πιο ξεκάθαρη αυτή η μνεία, αφού η πράξη αναφέρεται συχνά με την αργκό φράση «eating you out»).
Ακόμα, λοιπόν, και σε μια πράξη που γίνεται φαινομενικά για την ικανοποίηση της γυναίκας, η ίδια δεν βιώνει την απόλαυση, αλλά -κυριολεκτικά- κομματιάζεται από την επιβαλλόμενη παθητικότητα στην επιθετική ενέργεια του άνδρα που της συμπεριφέρεται σαν να είναι ένα σώμα χωρίς ταυτότητα. Ο άνδρας άλλωστε αγνοεί το βασικό σημείο που προσφέρει την απόλαυση στην γυναίκα, δηλαδή την κλειτορίδα, την οποία μάλιστα την κόβει από το υπόλοιπο σώμα και την πετάει στο πάτωμα (σελ 45).
Η κλειτοριδεκτομή κατά τη διάρκεια της αιδοιολειξίας εκφράζει συμβολικά την κρατική περιθωριοποίηση της γυναίκας
Η κλειτοριδεκτομή κατά τη διάρκεια της αιδοιολειξίας εκφράζει συμβολικά την κρατική περιθωριοποίηση της γυναίκας: τα αιτήματά της πρακτικά αγνοούνται, αφού επιζητεί την αυτοδιάθεση του σώματός της, η οποία δεν κολακεύει το σεξιστικό εθνικό-θρησκευτικό αφήγημα.
Οι κουίρ ερμηνείες
Η καταληκτική σκηνή της νουβέλας ως αφηγηματική πράξη προοικονομεί την ιστορική επανάσταση στο γυναικείο κίνημα. Η ηρωίδα φαίνεται να αναγεννάται, να αποκτά ξανά κανονικό δέρμα και άκρα, καθώς και έναν φαλλό που εξωτερικεύει τόσο την αντίστασή της στη συνέχιση της βίας, αλλά και την αφηγηματική ανατροπή μέσω μιας έντεχνης αντιστροφής των έμφυλων ρόλων και δυναμικών: πλέον εκείνη είναι που διεισδύει στον πρωκτό του άνδρα. Την ίδια στιγμή βεβαίως το τέλος δίνει χώρο και για queer ερμηνείες.
Καταρχάς, όλη η νουβέλα μπορεί να διαβαστεί με την ηρωίδα να είναι στην πραγματικότητα μια τρανς γυναίκα. Αυτό δικαιολογείται κυρίως από τη διαρκή σύγχυση των σωμάτων στον ιδιωτικό χώρο, που φαίνεται να υπακούν σε μια συνεχή ρευστότητα, αλλά και από το δηλωτικό τέλος, όταν η τρανς γυναίκα επί της ουσίας επαναδιεκδικεί την υποκειμενικότητά της και τις δυνατότητες του σώματός της και δεν υπακούει πλέον στο επιθετικά διαμορφωτικό cis βλέμμα. Ακόμα όμως κι αν δεν επιλέξουμε αυτή την ανάγνωση, το τέλος ενσωματώνει ρητώς επιμέρους κουίρ προοπτικές που αφορούν την ανατροπή της φυσικοποιημένης ετεροκανονικότητας.
Ο Ροβινσώνας Κρούσος, του Ντάνιελ Νταφόε, είναι το κατεξοχήν αρσενικό σύμβολο αρρενωπότητας που επιβιώνει μέσω της δύναμης και της ευφυίας του και καταφέρνει, ως δυτικός, να επιβληθεί στο απομονωμένο νησί αλλά και στον Παρασκευά.
Ενδιαφέρον έχει και η επιλογή της ηρωίδας να αποκαλεί τον άνδρα με το ψευδώνυμο «Ροβινσώνας» (επιλογή που εξηγείται φαινομενικά στη σελίδα 31, όταν αναφέρει πως είχε διαβάσει το συγκεκριμένο όνομα στην εφημερίδα, σε μια υπόθεση δολοφονίας), που είναι βάσιμο να ερμηνευτεί ως μνεία στις αποικιοκρατικές προεκτάσεις της πατριαρχίας. Ο Ροβινσώνας Κρούσος, του Ντάνιελ Νταφόε, είναι το κατεξοχήν αρσενικό σύμβολο αρρενωπότητας που επιβιώνει μέσω της δύναμης και της ευφυίας του και καταφέρνει, ως δυτικός, να επιβληθεί στο απομονωμένο νησί αλλά και στον Παρασκευά. Πρόκειται άλλωστε για ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί και μέσα από ένα κουίρ φίλτρο, κυρίως λόγω της φορτισμένης σχέσης που έχει ο ήρωας με τον υπηρέτη του. Εκτός από τις σχέσεις εξουσίας που ενσωματώνει με την κλασική φιλοσοφική διαλεκτική του αφέντη και του δούλου, οι συνδιαλλαγές με τον Παρασκευά μπορούν να κατανοηθούν στα πλαίσια μιας σαδομαζοχιστικής εκτροπής ή ακόμα και ως κατά μόνας φαντασιώσεις του ήρωα (ενδεικτικό παράδειγμα το ερωτικό βιβλίο του Χάμφρεϊ Ρίτσαρντσον -που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Νταφόε- The Sexual Life of Robinson Crusoe). Με τον ίδιο τρόπο, ο διάχυτος ζωομορφισμός στο βιβλίο σχετίζεται με αυτή την μνεία αταβιστικού πρωτογονισμού και μιας μεταγωγής του ανθρώπινου πολιτισμού στον χώρο του ενστικτώδους όπου έχουν θέση αυτές οι σχέσεις εξουσίας.
Η καφκική συνθήκη
Σε σχέση, τέλος, με την απόδοση συγγένειας της παρούσας νουβέλας με την καφκική συνθήκη, σύμφωνα με τον Χρήστο Μπράβο -κατά τη γνώμη μου, δεν είναι απαραίτητη αυτή η σύνδεση γιατί το βιβλίο στέκεται αυθύπαρκτο με βάση τα όσα αναλύθηκαν παραπάνω- μπορεί να εντοπιστεί σε δύο σημεία:
α. Όπως ακριβώς και στη Μεταμόρφωση, ο ζωομορφισμός χρησιμοποιείται για να αναδείξει ανθρώπινες συμπεριφορές που σχετίζονται με την αφελή μετάφραση του κοινωνικού δαρβινισμού στον σύγχρονο πολιτισμό και ειδικότερα εντός του καπιταλισμού, που επιφέρει αλλοτρίωση στις ανθρώπινες σχέσεις.
β. Όπως ακριβώς και στη Μεταμόρφωση, χρησιμοποιείται η αφήγηση της αλλαγής ως συμβολισμός αποποίησης των κοινωνικά έμφυλων προσδοκιών (ο Γκρέγκορ Σάμσα εγκαταλείπει τον ανδρισμό του, την ταυτότητα του χρήσιμου και παραγωγικού αρσενικού, για να μεταμορφωθεί σε κάτι άχρηστο για τους ανθρώπους), η οποία, αξίζει να σημειωθεί πως έχει χρησιμοποιηθεί και άλλες φορές στην λογοτεχνία, ακόμα και στην νεοελληνική, υπό αυτούς τους όρους της έμφυλης αντιστροφής (για παράδειγμα, στο βιβλίο Η μεταμόρφωσή της, της Αμάντας Μιχαλοπούλου).
γ. Οι τρεις γέροι που συναντά η ηρωίδα στον χώρο του ξενοδοχείου απηχούν τους γνωστούς αριθμητικούς συμβολισμούς του Κάφκα.
δ. Συγγενή θέματα μπορούν να εντοπιστούν και με άλλο βιβλίο του Κάφκα, τον Πύργο, αφού και στις δύο περιπτώσεις ένα αρχικά αθώο ταξίδι σε έναν άλλο τόπο μετατρέπεται σταδιακά σε δοκιμασία αποξένωσης και εγκλωβισμού, ενώ το ίδιο το ξενοδοχείο Εσπέρια της νουβέλας θυμίζει στην αλλόκοτη ατμόσφαιρα το πανδοχείο όπου διαμένει ο Κ.
* Ο ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΟΥΛΙΑΝΟΣ είναι συγγραφέας και αρθρογράφος.
Δυο λόγια για τη συγγραφέα
Η Έρση Σωτηροπούλου γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε Φιλοσοφία και Πολιτιστική Ανθρωπολογία στη Φλωρεντία και εργάστηκε ως µορφωτική σύµβουλος στην ελληνική πρεσβεία στη Ρώµη. Έχει εκδώσει µυθιστορήµατα, νουβέλες, συλλογές διηγηµάτων και ποίηση. Έχει γράψει σενάρια και έχει πειραµατιστεί µε διάφορα εκφραστικά µέσα, κυρίως στον χώρο της οπτικής και συγκεκριµένης ποίησης.
Έχει τιµηθεί µε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και µε το Βραβείο του περιοδικού Διαβάζω για το µυθιστόρηµα “Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές” (Εκδόσεις Πατάκη, επανέκδοση, 2020), µε το Βραβείο της Ακαδηµίας Αθηνών για το µυθιστόρηµα “Εύα” (Εκδόσεις Πατάκη, 2009), που ήταν επίσης υποψήφιο στη γαλλική του έκδοση για το Prix du Livre Europeen, µε το Κρατικό Βραβείο Διηγήµατος για τη συλλογή “Να νιώθεις µπλε, να ντύνεσαι κόκκινα” (Εκδόσεις Πατάκη, 2011) και µε το Βραβείο Ποίησης Dante Alighieri στην Ιταλία.
Το µυθιστόρηµά της “Τι µένει από τη νύχτα” (Εκδόσεις Πατάκη, 2015) απέσπασε στη Γαλλία το Βραβείο Μεσόγειος Καλύτερου Ξένου Μυθιστορήµατος (Prix Mediterranee Etranger) και στις ΗΠΑ το Εθνικό βραβείο ALTA 2019 (µετάφραση: Karen Emmerich).
Από τις Εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματά της “Η φάρσα” (2010, νέα έκδοση) και “Μπορείς;” (2017, Βραβείο Literature.gr Ελληνική Λογοτεχνική Φράση της Χρονιάς), το ποιητικό έργο “Άνθρωπος στη θάλασσα” (2018), η συλλογή διηγημάτων “Η τέχνη να μην αισθάνεσαι τίποτα” (2022) και η νουβέλα “Εορταστικό τριήμερο στα Γιάννενα” (2025, νέα έκδοση). Έργα της έχουν µεταφραστεί στα αγγλικά, γερµανικά, γαλλικά, ισπανικά, σουηδικά, φινλανδικά, σλοβένικα, τουρκικά, αραβικά και ιταλικά.
Προπαραγγείλτε το βιβλίο έως και την Δευτέρα 21/4 στις 23:59 και παραλάβετέ το υπογραμμένο. Παρακαλούμε πολύ κατά τη διαδικασία αγοράς να επιλέξετε αν επιθυμείτε Γενική αφιέρωση, Ονομαστική αφιέρωση ή να παραλάβετε το βιβλίο χωρίς αφιέρωση.
Είναι βέβαιο πως η Ροδόσταμη, κωμόπολη της Ανατολικής Μακεδονίας, δεν είναι ευρύτερα γνωστή. Οι άνθρωποί της, όμως, πιθανότατα θυμίζουν γείτονες, συγγενείς, εραστές ή και τυχαίες γνωριμίες.
Το έτος 1959 και η αναμονή του ξεχωριστού 1960, που εγκαινίαζε μια ζωηρή δεκαετία, ανέσυρε αναμνήσεις από γεγονότα που η Ιστορία κατέγραψε ως κοσμοϊστορικά, με τη συνδρομή επιστημόνων, ιστορικών ή καφενόβιων ρητόρων που κυκλοφορούν πάντα ανάμεσά μας, σαν αντιβίωση στην πλήξη. Μπορεί όμως να είμαστε κι εμείς φορείς ανάλογης αβάσταχτης σοβαρότητας ή και ελαφρότητας, όσο κι αν δεν το έχουμε εμπεδώσει, αφού ουδείς μάς το επισήμανε εγκαίρως… Η Ροδόσταμη, πάντως, συγκέντρωνε μια ενδιαφέρουσα ποικιλία από σωσίες των εαυτών μας. Οι αδελφές Γαργάρα, Φιλοθέη και Μαγιοπούλα, εκπαιδεύουν την αθωότητά τους αρχικά στην οικογενειακή αρένα και μετά ταξινομούν αλήθειες και ψευδαισθήσεις με σθένος ηρωικό και ευτράπελο. Οι δύο θυγατέρες του παλαιστή Ηρακλή Γαργάρα έγιναν έτσι αφορμή να γραφτεί ένα πόνημα θυελλωδών καταστάσεων – καιρικών, ψυχολογικών και άλλων.
Ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι πρόκειται για συγγενικές του περσόνες ως προς την επιδίωξη απόδρασης σε μια Αθήνα έτοιμη να τις ανταμείψει με μυστικά τερατωδών αλλά ρομαντικών ρεφρέν, που υμνούσαν κάθε οξύμωρη προσδοκία ή ματαίωση. Κι αυτές, εύπιστες και απελπισμένες, επιδόθηκαν στο σπορ της Άλωσης, παραδομένες στα κέφια ενός εκτροχιασμένου χρόνου. Όσο για την εμμονή του συγγραφέα με τα έτη 1959 και 1960, αυτή, σύμφωνα με φήμες και σχόλια εμπειρογνωμόνων, οφείλεται στην ψυχωτική αμηχανία ενηλικίωσης που υπέστη – και την οποία, μάλλον, δεν ξεπέρασε ποτέ.
21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Ένας «οδικός χάρτης» για τους περιηγητές της φετινής έκθεσης
Η 21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιηθεί από τις 8 έως τις 11 Μαΐου 2025, από το νέο φορέα του βιβλίου, το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ), με τιμώμενη χώρα την Ιταλία.
Επιμέλεια: Book Press
21 χρόνια Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Ένας από τους πλέον σημαντικούς, διεθνώς αναγνωρισμένους πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας που φέτος διοργανώνεται για πρώτη φορά από το νέο φορέα του βιβλίου, το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ). Το ΕΛΙΒΙΠ ιδρύθηκε το 2024 με σκοπό την προαγωγή των ελληνικών γραμμάτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, την ανάδειξη του βιβλίου ως μορφωτικού, πολιτιστικού και ψυχαγωγικού μέσου και την προβολή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας διεθνώς.
Με σύνθημα «Α(Ι)νθρώπινη Δημιουργικότητα», η μεγάλη συνάντηση του κόσμου του βιβλίου πραγματοποιείται από τις 8 έως τις 11 Μαΐου 2025, στο Διεθνές Εκθεσιακό και Συνεδριακό Κέντρο ΔΕΘ-HELEXPO.
Τιμώμενη Χώρα η Ιταλία
Τιμώμενη χώρα για το 2025 είναι η γειτονική μας Ιταλία, με την οποία μας συνδέουν κοινές αξίες και στενοί ιστορικοί αλλά και λογοτεχνικοί δεσμοί – μας ενώνουν «Κοντινοί Ορίζοντες», όπως και το μότο της. Καλεσμένοι συγγραφείς, εκδότες, μεταφραστές, εικονογράφοι, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι, διοργάνωση αφιερωμάτων και εκθέσεων, όπως αυτές για τον Andrea Camilleri και τον Hugo Pratt, επαγγελματικά προγράμματα, συζητήσεις και δράσεις συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, στο πλούσιο πρόγραμμα της Ιταλίας, το οποίο έχει ανακοινωθεί και θα βρείτε ΕΔΩ. Με έμπνευση εξάλλου από την τιμώμενη χώρα, οι Έλληνες εκδότες προτείνουν στην έκθεση ένα επιπλέον συναρπαστικό πρόγραμμα με έντονη γεύση Ιταλίας, το οποίο θα βρείτε ΕΔΩ.
Στην έκθεση θα συμμετέχουν πάνω από 1000 Έλληνες και ξένοι ομιλητές και περισσότεροι από 400 εκθέτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ προγραμματίζονται 450 εκδηλώσεις από εκδότες και πολιτιστικούς φορείς.
Όπως δηλώνει ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, Νίκος Μπακουνάκης:
«Με περισσότερους από 400 εκθέτες, Έλληνες και ξένους, με την παρουσία πολλών πολιτιστικών οργανισμών, όπως η Εθνική Βιβλιοθήκη, με εκατοντάδες εκδηλώσεις και εκατοντάδες ομιλητές, με ειδικές εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από την γέννηση του Μανώλη Αναγνωστάκη, με ένα πολύπτυχο επαγγελματικό πρόγραμμα και μ’ ένα πλούσιο πρόγραμμα για το παιδικό και εφηβικό βιβλίο, η 21η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, η πρώτη έκθεση που οργανώνει το ΕΛΙΒΙΠ, το νέο Ίδρυμα για το βιβλίο, θα είναι η πιο δυναμική στην ιστορία του θεσμού. Σε αυτό συμβάλλει και το πρόγραμμα «Ιταλία, τιμώμενη χώρα», που θα φέρει στην Θεσσαλονίκη πολλούς συγγραφείς, μεταφραστές, εκδότες αλλά και εκθέσεις, όπως η έκθεση για τα 100 χρόνια από την γέννηση του Αντρέα Καμιλέρι. Το άρωμα του Ιταλού συγγραφέα θα απλωθεί και στην πόλη, καθώς εστιατόρια θα προσφέρουν τις μέρες της έκθεσης ειδικά μενού με τα φαγητά που αγαπούσε ο ήρωας του Καμιλέρι, ο επιθεωρητής Μονταλμπάνο. Δώσαμε ιδιαίτερη σημασία στην προβολή της έκθεσης μέσα στη Θεσσαλονίκη, από το αεροδρόμιο μέχρι τα περίπτερα του Δήμου, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος ή τους χώρους του Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Μου έκανε εντύπωση με πόση προθυμία οι οργανισμοί, από την Fraport μέχρι τον Δήμο της Θεσσαλονίκης, στηρίζουν την Έκθεση».
Βασικές θεματικές της 21ης ΔΕΒΘ
Ο φετινός τίτλος της ΔΕΒΘ, Α(Ι)νθρώπινη Δημιουργικότητα, θέτει στο επίκεντρο των συζητήσεων την πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε πολλές και διαφορετικές εκφάνσεις της: Από τα Fake news, τα ΜΜΕ και τα πνευματικά δικαιώματα μέχρι τα ανθρώπινα δικαιώματα, από τα ψηφιακά βιβλία, τη βιβλιοθηκονομία, την αγορά βιβλίου μέχρι τις μεταφράσεις και τη συγγραφή και από την εκπαίδευση μέχρι τους μηχανισμούς της διαφήμισης. Ανάμεσα στους καλεσμένους είναι ενδεικτικά ο Nadim Sadek, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Shimmr AI, μιας επιχείρησης που αναλύει το λεγόμενο «BookDNA» για την βελτιστοποίηση της προώθησης και πώλησης βιβλίων. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος οργανώνει πάνελ για τον πολιτισμό στην εποχή των αλγορίθμων και των ολιγαρχιών, η Εταιρεία Συγγραφέων μιλά για το βιβλίο στην εποχή του ΑΙ, ενώ έντονη είναι η συζήτηση για τον ψηφιακό εγγραματισμό και την παιδεία στα μέσα. Με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένεται η εκδήλωση/Translation Slam που διοργανώνει η Πανελλήνια Ένωση Μεταφραστών με τίτλο «Άνθρωπος εναντίον Τεχνητής Νοημοσύνης στη Μετάφραση Λογοτεχνίας» όπου εξετάζονται στην πράξη οι δυνατότητες, τα όρια και οι ιδιαιτερότητες της αυτόματης μετάφρασης έναντι της μετάφρασης από άνθρωπο στο πλαίσιο της λογοτεχνίας.
Η ποίηση έχει κεντρικό ρόλο, οι «σκοτεινοί ήρωες» αναλύονται και η Ιστορία με τις αθέατες, συχνά μυστηριώδεις πλευρές της, φωτίζεται σε πολλές εκδηλώσεις και συζητήσεις
Έμφαση δίνεται επίσης σε ζητήματα ταυτότητας φύλου, καθώς και σε θέματα ψυχικής υγείας. Η ποίηση έχει κεντρικό ρόλο, οι «σκοτεινοί ήρωες» αναλύονται και η Ιστορία με τις αθέατες, συχνά μυστηριώδεις πλευρές της, φωτίζεται σε πολλές εκδηλώσεις και συζητήσεις στο πλαίσιο της 21ης ΔΕΒΘ.
Συγγραφείς απ’ όλον τον κόσμο στη Θεσσαλονίκη
Αγαπημένοι Έλληνες δημιουργοί, αλλά και σημαντικοί ξένοι συγγραφείς, εικονογράφοι και ακαδημαϊκοί επισκέπτονται και αυτήν τη χρονιά τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τους Έλληνες εκδότες και τα μορφωτικά ινστιτούτα, φέρνοντάς μας τη δική τους ματιά στον κόσμο.
Ενδεικτικά μεταξύ των ξένων συγγραφέων είναι ο συγγραφέας Thomas Errickson, γνωστός από το μπεστ σέλερ βιβλίο του Ανάμεσα σε Ηλίθιους: Πώς να Κατανοήσεις (και να Επιβιώσεις) με Όλους! (εκδ. Διόπτρα). H ζωή του Ennio Morricone ξετυλίγεται μέσα από τα μάτια τού γιου του, Marco Morricone, που έρχεται στη Θεσσαλονίκη με το βιβλίο που έγραψε μαζί με τον φίλο του μεγάλου συνθέτη, Valerio Cappelli (εκδ. Μετρονόμος).
 |
| Η Neige Sinno |
Με τη συνεργασία του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης συναντάμε τον Batem (Luc Collin), σκιτσογράφο και σεναριογράφο κόμικς, γνωστό για την αναβίωση του θρυλικού χαρακτήρα του Marsupilami, του ιστορικού χαρακτήρα που δημιούργησε ο Αντρέ Φρανκέν, ο οποίος επέλεξε και εκπαίδευσε τον Batem για να τον διαδεχθεί. Συναντάμε επίσης τον Xavier North, πρόεδρο της Alliance Française του Παρισιού από το 2024, πρώην γενικό εντεταλμένο για τη γαλλική γλώσσα στο ΥπΕξ της Γαλλίας, ενώ σε συνεργασία με τις εκδόσεις Εστία έρχεται και η Γαλλίδα συγγραφέας Neige Sinno, γνωστή μας από την μήνυση εναντίον του πατριού της για κατ’ εξακολούθηση σεξουαλική κακοποίηση που ενέπνευσε το τελευταίο της βιβλίο, Θλιβερός τίγρης.
Το Ινστιτούτο Γκαίτε φέρνει από τη Γερμανία τον Thomas Feibel, κορυφαίο δημοσιογράφο για ζητήματα που αφορούν τα παιδιά και τα ψηφιακά μέσα, τους καθηγητές Dr. Gerhard Lauer, διακεκριμένο για την έρευνα δεδομένων στην ιστορία του βιβλίου και στην πειραματική προώθηση της ανάγνωσης και Dr. Steffen Mau, χαρακτηρισμένο και ως ο «πιο περιζήτητος κοινωνικός εμπειρογνώμονας της χώρας», καθώς και την συγγραφέα Deniz Ohde που μιλά για το βραβευμένο της μυθιστόρημα, Διάχυτο φως (εκδ. Gutenberg).
Το ΕΛΙΒΙΠ, σε συνεργασία με το European Union Prize for Literature-EUPL (Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης) διοργανώνει πάνελ με δύο συγγραφείς που έχουν αποσπάσει το βραβείο, και συγκεκριμένα την Raquel Martínez-Gómez από την Ισπανία (2010, Σκιές του Μονόκερου, εκδ. Βακχικόν) και την Lidija Dimkovska από τη Β. Μακεδονία που σήμερα ζει στη Σλοβενία (2013, Μία ακόμα ζωή, εκδ. Βακχικόν). Από την Ελλάδα θα συμμετέχει ο συγγραφέας Μάκης Μαλαφέκας, υποψήφιος στη βραχεία λίστα για το φετινό βραβείο της EUPL με το βιβλίο του, Deepfake (εκδ. Αντίποδες). Το βραβείο θα ανακοινωθεί λίγες μέρες μετά την ΔΕΒΘ, στις 16 Μαΐου 2025 στο πλαίσιο της έκθεσης βιβλίου της Πράγας.
 |
| Ο Shahram Khosravi |
Την ΔΕΒΘ επισκέπτεται ο Shahram Khosravi, καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, γνωστός για τις μελέτες του για το Ιράν και τη Μέση Ανατολή, τη μετανάστευση και την προσφυγιά (εκδ. Νησίδες). Στη Θεσσαλονίκη θα βρίσκεται ο Παλαιστίνιος ποιητής και συγγραφέας, πρόεδρος της Ένωσης Παλαιστινίων Συγγραφέων, Murad Al-Sudani, βραβευμένος με το Διεθνές βραβείο Ποίησης 2017 (εκδ. Ειρήνη), ενώ παράλληλα ο Αβισάι Νιρ Κοέν, συγγραφέας του βιβλίου Όχι στο όνομά μας. Αγαπώ το Ισραήλ, συμπαραστέκομαι στην Παλαιστίνη (εκδ. Μελάνι), θα μιλήσει για τα προβλήματα στη Μέση Ανατολή και τις απόψεις του πάνω σε αυτά.
Η Ισπανίδα συγγραφέας και καθηγήτρια Συγκριτικής Λογοτεχνίας, Patricia Almarcegui φέρνει Τα χαμένα ημερολόγια της Ιαπωνίας (εκδ. Βακχικόν) στη Θεσσαλονίκη, ενώ από τη Χώρα των Βάσκων θα έρθει η συγγραφέας και δημοσιογράφος Danele Sarriugarte που ασχολείται ιδιαίτερα με τη φεμινιστική και queer οπτική.
 |
| Η Lidia Branković |
Σε πιο νεανικό κοινό και όχι μόνο, η συγγραφέας και εικονογράφος Lidia Branković από το Βερολίνο θα μας ξεναγήσει στο Ξενοδοχείο των Συναισθημάτων (εκδ. Διόπτρα), το πρώτο της βιβλίο που προέκυψε μετά από την εμπειρία της με συναισθηματικές διαταραχές. Η Marta Bartolj, καλλιτέχνιδα και εικονογράφος από τη Σλοβενία, θα μας εισάγει σε Μικρές πράξεις καλοσύνης (εκδ. Μεταίχμιο), ενώ ο Berislav Blagojević από τη Σερβία θα μας συστήσει τον «Γκαγκάριν, τον πιο γκαφατζή σκυλάκο του σύμπαντος».
Μαζί μας θα είναι και ο Joonas Sildre από την Εσθονία με το graphic novel του Between Two Sounds σε μια συναρπαστική βραδιά υπό τους ήχους των νεαρών Early Music Group of Kiili που, μαζί με τη σοπράνο Eve Kopli Scheiber, θα παρουσιάσουν το The Art of sound and silence. Η Rene Karabash από τη Βουλγαρία παρουσιάζει την Ορκισμένη, έναν queer στοχασμό για την ομοφυλοφιλική αγάπη, την οικογένεια και την τιμή (εκδ. Μεταίχμιο), ενώ η Rumena Bužarovska από τη Β. Μακεδονία θα μας παρουσιάσει τη νέα της συλλογή διηγημάτων Μην κλαις, μπαμπά (εκδ. Gutenberg).
3ο Διεθνές Επαγγελματικό Πρόγραμμα ΔΕΒΘ
Το διεθνές επαγγελματικό πρόγραμμα της ΔΕΒΘ που πραγματοποιείται στο Κέντρο Δικαιωμάτων ΔΙΑΛΟΓΟΣ, αποτελεί πλέον θεσμό που προσελκύει διακεκριμένους εκδότες και λογοτεχνικούς πράκτορες από το εξωτερικό, δίνοντας και την ευκαιρία μεγαλύτερης εξωστρέφειας της ελληνικής παραγωγής σε συνδυασμό και με την επανεκκίνηση του μεταφραστικού προγράμματος GreekLit. Στην τρίτη του χρονιά το επαγγελματικό πρόγραμμα εξασφάλισε 30 συμμετοχές από επιφανείς εκδοτικούς οίκους και 19 σημαντικές χώρες, όπως Καναδάς, ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Ινδία, Πολωνία, Λιθουανία, Εσθονία, Σερβία, Αργεντινή, Αίγυπτο, Τουρκία, Ρουμανία, Μπαγκλαντές, Αρμενία. Από τις 30 αυτές συμμετοχές, οι 9 προέρχονται από την τιμώμενη χώρα, Ιταλία. Ανεξάρτητα από το πρόγραμμα Fellowship, άλλοι δέκα επαγγελματίες του βιβλίου έχουν δηλώσει ανεξάρτητα συμμετοχή στο επαγγελματικό πρόγραμμα.
(…) καταξιωμένοι εμπειρογνώμονες θα μας εισάγουν σε θέματα επίδρασης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον εκδοτικό κλάδο.
Θα συζητηθούν θέματα έκδοσης και αγοράς βιβλίου για παιδιά και για ενήλικες, ο ρόλος του μύθου και του πολιτισμού στις διεθνείς αγορές, ενώ καταξιωμένοι εμπειρογνώμονες θα μας εισάγουν σε θέματα επίδρασης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον εκδοτικό κλάδο. Θα γνωρίσουμε καλύτερα τον εκδοτικό κόσμο της Ιταλίας – τιμώμενης χώρας και τις ευκαιρίες συστηματικότερης συνεργασίας με την Ελλάδα. Θα συζητηθούν ζητήματα μετάφρασης σπανιότερων γλωσσών, αλλά και θέματα φύλου. Από το βιβλίο στην οθόνη είναι ο τίτλος ενός ακόμα από τα ενδιαφέροντα πάνελ του προγράμματος.
Στο πρόγραμμα θα παρουσιαστεί και το ThinkPub, ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα για την ανάπτυξη δεξιοτήτων των επαγγελματιών του βιβλίου με τη συμμετοχή Ελλήνων εκδοτών.
Παρόντες στη φετινή διοργάνωση θα είναι, μεταξύ άλλων, ο Giovanni Hoepli, Αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Εκδοτών (International Publishers Association, IPA), η Sonia Dranga, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ευρωπαίων Εκδοτών (Federation of European Publishers, FEP), η Elena Pasoli, Διευθύντρια της Έκθεσης Παιδικού Βιβλίου της Μπολόνια και ο Jacks Thomas, guest director της Bologna Book Plus και τέως διευθυντής της έκθεσης βιβλίου του Λονδίνου.
Επετειακές εκδηλώσεις και Αφιερώματα
Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή του διοργανώνονται εκδηλώσεις για έναν από τους σπουδαιότερους ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς, τον Μανώλη Αναγνωστάκη. Τιμάται επίσης ο εμβληματικός συγγραφέας της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας, Γιώργος Ιωάννου, με αφορμή την επέτειο των σαράντα χρόνων από τον θάνατό του. Επίσης, σε συνδιοργάνωση της Helexpo με τον IANOS, θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση και μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη με πλούσιο υλικό από το προσωπικό του αρχείο. Εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί και για τα 60 χρόνια από τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα. Το Υπουργείο Πολιτισμού παρουσιάζει τον αφιερωματικό τόμο για τον Λόρδο Βύρωνα με διακεκριμένους ομιλητές και το ΕΛΙΒΙΠ διοργανώνει εκδήλωση-αφιέρωμα στην Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στην Ιταλία με συντονιστή τον Νίκο Καραπιδάκη και ομιλητές τους/τις Κατερίνα Καρπινάτο, Φραντσέσκο Σκαλόρα και Μαρία Καρακάουσι. Το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο θα παρουσιάσει την τριλογία «Αφιέρωμα στον Γ.Θ. Βαφόπουλο», καθώς και το πρόγραμμα δημιουργικής γραφής για εφήβους, My keywords, είμαι οι λέξεις μου. Τα 150 χρόνια από τη γέννηση του Τόμας Μαν δίνουν το έναυσμα για μια συζήτηση σχετικά με τον δημόσιο λόγο των συγγραφέων και την ευθύνη του διανοουμένου στον σύγχρονο κόσμο.
Διοργανώσεις-θεσμοί της ΔΕΒΘ
Σε συνεργασία με τους συμμετέχοντες εκδότες, φορείς, ινστιτούτα και ομάδες, η 21η ΔΕΒΘ συνεχίζει και φέτος τις διοργανώσεις της που πλέον αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της: Το 11ο Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών θα μας παρουσιάσει ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα ποιητών και πεζογράφων και θα ετοιμάσει και φέτος το πετυχημένο Poetry Black Box, όπου θα φιλοξενούνται videopoems, αλλά αυτή τη φορά και εκδηλώσεις. Οι Λέσχες Ανάγνωσης θα πραγματοποιήσουν την 3η τους πανελλαδική συνάντηση στο πλαίσιο της ΔΕΒΘ. Στο 9ο Φεστιβάλ Μετάφρασης, πέρα από το γνωστό μας ραντεβού με το συναρπαστικό Translation Slam, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στις μεταφραστικές σπουδές και το αντίκρισμά τους, καθώς και στις αμοιβές των μεταφραστών, αλλά και στη μετάφραση θεατρικών έργων. Παρουσιάζεται επίσης η πλατφόρμα LEILA, ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα σε συντονισμό της Γαλλίας, που από το 2023 προωθεί τη σύγχρονη αραβική λογοτεχνία στην Ευρώπη, με πάνω από 90 συγγραφείς και 70 τίτλους.
Παιδική και Εφηβική Γωνιά
Από τις 450 εκδηλώσεις της φετινής ΔΕΒΘ, οι 112 απευθύνονται σε παιδιά, εφήβους και εκπαιδευτικούς. Στην κεντρική έκθεση Ρίμας και Εικονογράφησης «Μικρά και Ιταλικά», 50 συγγραφείς και εικονογράφοι μοιράζονται στίχους με ρίμα και ζωγραφιές με έμπνευση τη φετινή τιμώμενη χώρα, τη λογοτεχνία της, τα σύμβολά της, τους ήρωές της, τις γεύσεις και τις μυρωδιές της.
(…) μικροί και μεγαλύτεροι βιβλιόφιλοι θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν παρουσιάσεις βιβλίων, συναντήσεις με συγγραφείς, εικονογράφους και εμψυχωτές, θεατρικά, μουσικά και εικαστικά δρώμενα, εργαστήρια κ.ά.
Πενήντα σχολεία κάθε εκπαιδευτικής βαθμίδας θα επισκεφθούν την έκθεση. Τα απογεύματα της Πέμπτης και της Παρασκευής, καθώς και στη διάρκεια του σαββατοκύριακου, μικροί και μεγαλύτεροι βιβλιόφιλοι θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν παρουσιάσεις βιβλίων, συναντήσεις με συγγραφείς, εικονογράφους και εμψυχωτές, θεατρικά, μουσικά και εικαστικά δρώμενα, εργαστήρια κ.ά. που θα οργανώσουν εκδοτικοί οίκοι και πολιτιστικοί φορείς.
Χώρος για περιπέτειες, παιχνίδι, γνώσεις αλλά και επαφή με τα συναισθήματα, υπάρχει για όλα τα παιδιά στο πρόγραμμα της φετινής Γωνιάς, που φέτος επιστρέφει στο περίπτερο 13.
Η έκθεση εμπνέει την πόλη
Σαν να μην τις χωρούν τα 16.000τμ της HELEXPO, πολλές από τις εκδηλώσεις της ΔΕΒΘ απλώνονται σε αγαπημένα σημεία της πόλης: Ανάμεσά τους, παρουσιάσεις βιβλίων στο Cafe Ζώγια – Βιβλίο Τσάι και Συμπάθεια και στη Μουσική Σκηνή Πριγκιπέσσα.
Μενού εμπνευσμένο από την Ιταλία θα προτείνουν συγκεκριμένα εστιατόρια, όπως το Mare e Monti, το Navona Ristorante και το Tonino Esperienza Italiana. Επίσης, στο πλαίσιο της έκθεσης θα προβληθεί η αυτοσαρκαστική ταινία «Έχω κάτι να πω» του συγγραφέα – σκηνοθέτη Στράτου Τζίτζη, με κεντρικό χαρακτήρα έναν αποτυχημένο σκηνοθέτη που προσπαθεί να βρει εκδότη για να βγάλει ένα βιβλίο φιλοσοφίας.
Περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες για το πρόγραμμα της 21ής ΔΕΒΘ θα ανακοινώνονται στο προσεχές διάστημα. Μπορείτε να επισκέπτεστε και την ιστοσελίδα της διοργάνωσης https://www.thessalonikibookfair.gr/.
Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) σε συνεργασία με τους Έλληνες εκδότες, τη ΔΕΘ–HELEXPO, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, τον Δήμο Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2021
Η Εταιρεία Συγγραφέων στην 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης
Η Εταιρεία Συγγραφέων συμμετέχει στη 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης με τέσσερις ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις με θέμα τις λογοτεχνικές ανθολογίες, την ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την πεζογραφία του Γιώργου Ιωάννου.
Επιμέλεια: Book Press
Η Εταιρεία Συγγραφέων συμμετέχει στη 21η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης με τέσσερις ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις που καλύπτουν επίκαιρα και φλέγοντα ζητήματα.
Η συμβολή των λογοτεχνικών Ανθολογιών στο πολιτισμικό πεδίο
-ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ –
Με ποιους τρόπους η Εταιρεία Συγγραφέων και η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης με τις Λογοτεχνικές Ανθολογίες τους προσπαθούν να συμβάλλουν στον αναστοχασμό των δυσεπίλυτων προβλημάτων του πολιτισμού μας, όπως η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, η μοναξιά και η υποχώρηση της κοινωνική συνείδησης.
Ομιλήτριες
Δήμητρα Μήττα, συγγραφέας, πρόεδρος Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης
Άννα Αφεντουλίδου, ποιήτρια, Γενική Γραμματέας Εταιρείας Συγγραφέων
Πέμπτη 8/5 και ώρα 18:00, περίπτερο 15, αίθουσα Αναγνωστάκης.
Ο ουδέποτε απών ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης
-ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ –
Ο προβληματισμός που θα αναπτυχθεί στην εκδήλωση αφορά τους λόγους για τους οποίους η ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη εμφανίζει εντυπωσιακή διάρκεια, κυρίως από το 1960 κι εξής.
Συντονίζει ο Αλέξης Ζήρας, κριτικός, π. Πρόεδρος Εταιρείας Συγγραφέων
Ομιλητές
Σοφία Βούλγαρη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Θανάσης Μαρκόπουλος, ποιητής, κριτικός
Βαγγέλης Τασιόπουλος, ποιητής, π. Πρόεδρος Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης
Παρασκευή 9/5 και ώρα 12:00, περίπτερο 13, αίθουσα Θεοδωράκης
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Ο θεματικός πυρήνας της συζήτησης θα είναι η διερεύνηση του πεδίου της έκδοσης, του μάρκετινγκ και του περιεχομένου όσον αφορά το βιβλίο ως προϊόν. Άξονες προβληματισμού: Θα αλλάξει άραγε η αναγνωστική πρόσληψη; Θα αλλάξει η συγγραφική σύλληψη; Ποιος θα είναι γενικότερα ο ανθρώπινος ρόλος στο μέλλον; Ποιες μορφές θα λάβει η επίδραση της τεχνητής Νοημοσύνης;
Συντονίζει ο Γιάννης Μπασκόζος, δημοσιογράφος, μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων
Ομιλητές
Μιχάλης Καλαμαράς, σύμβουλος ψηφιακών εκδόσεων
Παναγιώτης Κάπος, ερευνητής Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Αντιπρόεδρος ΕΛΙΒΙΠ
Κώστας Κατσουλάρης, Γραμματέας του ΔΣ του ΟΣΔΕΛ
Παρασκευή 9/5 και ώρα 14:00, περίπτερο 12, αίθουσα Φιλολογικό
Γιώργος Ιωάννου: 40 χρόνια μετά
-ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΙΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-
Η Εταιρεία Συγγραφέων και η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης τιμούν τον εμβληματικό συγγραφέα της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας Γιώργο Ιωάννου, με αφορμή την επέτειο των σαράντα χρόνων από τον θάνατό του. Ο προβληματισμός που θα αναπτυχθεί αφορά το ισχυρό και επιδραστικό αποτύπωμα του συγγραφέα στη νεότερη πεζογραφία μας, με ένα έργο το οποίο εξακολουθεί να είναι επίκαιρο και ζωντανό.
Συντονίζει η Έλενα Χουζούρη , συγγραφέας, δημοσιογράφος
Ομιλητές
Νίκος Δαββέτας, συγγραφέας
Ισίδωρος Ζουργός, συγγραφέας
Θωμάς Κοροβίνης, συγγραφέας
Κώστας Χατζηαντωνίου, συγγραφέας
Κυριακή 11/5 και ώρα 11:00, περίπτερο 13, αίθουσα Θεοδωράκης
Περιγραφή
Η ζωή του Ελληνορουμάνου συγγραφέα Παναΐτ Ιστράτι δεν μοιάζει με μυθιστόρημα, είναι από μόνη της ένα μυθιστόρημα. Βάσανα της παιδικής ηλικίας, ο μόχθος της επιβίωσης, ταξίδια και περιπλανήσεις, δυνατές φιλίες και αλλεπάλληλοι έρωτες, η αγωνία για τον Ελεύθερο Άνθρωπο, όλα αυτά ο Ιστράτι τα διηγείται στα βιβλία του αυθεντικά και με τη χάρη ενός Ανατολίτη παραμυθά.
Βίωσε τα κοσμοϊστορικά γεγονότα της εποχής του (τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος), ασπάστηκε το όραμα για έναν δικαιότερο κόσμο (Οκτωβριανή Επανάσταση), συνευρέθηκε με τις σημαντικότερες προσωπικότητες του καιρού του (Ρομέν Ρολάν, Μαξίμ Γκόρκι, Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι, Τζορτζ Όργουελ), περισσότερο όμως από οτιδήποτε άλλο στάθηκε όσο κανείς στο πλευρό των φτωχών και των αδικημένων. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που ο φίλος του Νίκος Καζαντζάκης σε κάποιο από τα κοινά τους ταξίδια στη Σοβιετική Ρωσία τού είπε μια μεγάλη αλήθεια: «Παναΐτ, η καρδιά σου εσένα ξεπερνάει κατά πολύ το μυαλό σου».
Ναι. Μόνο που αυτό ο Παναΐτ Ιστράτι έμελλε να το πληρώσει πολύ ακριβά…
Γυρίζει και λέει στον φίλο του: «Μου φάνηκε πολύ κρύος· εσένα;». Αντίθετα, στον Καζαντζάκη έκανε καλή εντύπωση. Του φάνηκε άνθρωπος με περήφανη πειθαρχία· τέτοιους ανθρώπους χρειάζεται το όραμα του κομμουνισμού για να πατήσει γερά στα πόδια του και να απλωθεί σε όλη τη γη. Ο Ιστράτι τού αντιγυρίζει με θυμό: «Εγώ δεν είμαι κρύος σαν τους Εγγλέζους, εγώ είμαι Ρωμιός, Κεφαλλονίτης. Φωνάζω, αγκαλιάζω, δίνουμαι. Εγώ πρέπει να αγαπώ τρελά κάποιον ή κάτι για να μη νιώθω άδειος και χωρίς σκοπό. Εμένα τέτοιοι άνθρωποι μ’ αρέσουν!
Απόσπασμα από το βιβλίο
ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ
Ο Κώστας Ακρίβος είναι σήμερα μια από τις πιο διακριτές, τις πιο καλές, τις πιο ενδιαφέρουσες συγγραφικές πένες που διαθέτουμε ως πεζογραφία, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά και διεθνώς.
diastixo.gr
«Αυτό έκανες πάντα» του Νίκου Ιατρού (προδημοσίευση)
Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Νίκου Ιατρού «Αυτό έκανες πάντα», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 28 Απριλίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Περπατώ κάτω από τον δυνατό ήλιο. Το δέρμα μου αντιστέκεται, τα πνευμόνια μου όχι. Ρουφούν τον αέρα σαν να μην έχουν ξαναναπνεύσει. Παρατηρώ τα αντικείμενα γύρω μου. Ίδια διαδρομή, πάντα. Σήμερα όμως χάνω τον προσανατολισμό μου. Σκονισμένες βιτρίνες. Καταστήματα που δεν θυμάμαι. Μήπως δεν υπήρχαν ποτέ; Καταλήγω ξανά στο ίδιο συμπέρασμα: βλέπουμε με το μυαλό. Τα μάτια απλώς μεταφέρουν εικόνες. Γι’ αυτό κουράζονται. Δεν φοβάμαι πια το σκοτάδι. Έχω αποθηκεύσει αρκετές εικόνες. Στην ηλικία μου, μπορώ να τις ανακαλώ, να τις αναμειγνύω, να φτιάχνω νέα τοπία, νέα πρόσωπα. Μου είναι αρκετό. Μόνο εσένα δεν μπορώ να αντικαταστήσω. Ούτε με μνήμη. Ούτε με φαντασία.
Η σκέψη σου με συντροφεύει περισσότερο χρόνο απ’ όσον σε θυμάμαι δίπλα μου, άλλες φορές σπρωγμένη βίαια στο μυαλό μου, από φόβο, από τύψεις ή από έλλειψη, και άλλες οδηγημένη από τη γεύση, κάθε φορά που δοκιμάζω τα αγαπημένα σου μακαρόνια με κιμά ή από το γκολ που πέτυχε η αγαπημένη μας ομάδα και πανηγύρισα όρθιος στον καναπέ.
Είναι πολλά αυτά που έχω ξεχάσει από σένα, που έχω ξεχάσει για σένα· λες και η μνήμη μου διάλεξε (από απροσεξία ή από άγνοια;) να σε φυλάξει σε ένα μέρος του κεφαλιού μου εκτεθειμένο στον ήλιο, στη βροχή και στους ανέμους, κι έτσι σιγά σιγά, με το πέρασμα του χρόνου, ξεθώριασες στο μυαλό μου, παρότι είσαι πάντα εκεί, σαν φωτεινή επιγραφή που έχει γίνει δυσανάγνωστη. Φοβάμαι ότι έχω ξεχάσει ακόμα και το κλάμα σου, οι μνήμες μου για σένα γίνονται βουβές, ίσως σε λίγο γίνουν άχρωμες, πριν χαθούν τα χρόνια, οι μέρες, οι ώρες, τα λεπτά, τα δευτερόλεπτα, οι ιστορίες που ζήσαμε, όπως εκείνη η μέρα που χτύπησε το τηλέφωνο (ακούω ακόμη τον ήχο κλήσης του κινητού στ’ αυτιά μου).
Η κλήση χωρούσε μόνο δύο φράσεις. Θυμάμαι τη χροιά της φωνής της: «Το παιδί χτύπησε» είπε. «Μάλλον θέλει ράμματα στο κεφάλι».
Έχω ξεχάσει τη διαδρομή που ακολούθησα για να γυρίσω σπίτι. Ποτέ δεν θυμάσαι τη διαδρομή όταν συμβαίνει το κακό. Θυμάσαι μόνο πού σε βρήκε.
Έχω ξεχάσει τη διαδρομή που ακολούθησα για να γυρίσω σπίτι. Ποτέ δεν θυμάσαι τη διαδρομή όταν συμβαίνει το κακό. Θυμάσαι μόνο πού σε βρήκε. Ξέχασα να πληρώσω κι έφυγα με ένα κουτάκι αναψυκτικό που κρατούσα στο χέρι μου. Η έκφραση που πήρα όταν έκλεισα το τηλέφωνο πρέπει να απέτρεψε την κοπέλα στο ταμείο από κάθε σκέψη να τρέξει πίσω μου για τα χρήματά της.
Ο γιατρός μάς περίμενε, δύο ή τρία ράμματα, είπε και μου φάνηκαν πολλά. Δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω αναισθητικό, είπε. Πρέπει να τον κρατήσετε για να μείνει ακίνητος, συμπλήρωσε. Το βλέμμα του επιφυλακτικό, έψαχνε το δικό μας. Είχε συναντήσει πολλά βλέμματα σ’ εκείνο το ιατρείο, δεν έδειχνε σίγουρος ότι θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε. Σε βάλαμε στο ιατρικό κρεβάτι και τα χέρια μας σε κάλυπταν ολόκληρο. Δεν μας έβλεπες – δυστυχώς. Δεν βλέπαμε το πρόσωπό σου – ευτυχώς. Όταν ακούστηκε το κλάμα σου, το τείχος του καθήκοντος, που με τόση επιμέλεια χτίζαμε, ράγισε. Σε μίση ώρα είχαν όλα τελειώσει. Εσύ μισοκοιμισμένος και ηττημένος στην αγκαλιά της μητέρας σου, εμείς ανακουφισμένοι που αποφύγαμε το ανεπανόρθωτο.
Σκεφτόμουν καθώς φεύγαμε ότι ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη έγνοια ενός πατέρα ή μιας μάνας· η αγωνία να αποφύγει το ανεπίστροφο. Διότι όλα περνάνε και απομακρύνονται, αλλά αυτό μένει, επιμένει και σε ακολουθεί, μέχρι να μην μπορείς άλλο. Είναι ένα σημάδι, μια ουλή που άφησες σε ξένο σώμα και τώρα βρίσκεται εκεί να σου θυμίζει, όσο κι αν θέλεις να ξεχάσεις, το λάθος που έκανες.
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Ένας άντρας περπατάει στους δρόμους μιας παραθαλάσσιας πόλης. Ψάχνει το παιδί του. Τον γιο του που έχει εξαφανιστεί εδώ και κάποιες μέρες. Σκέφτεται, θυμάται και αγωνιά. Επιστρέφει σε γεγονότα, εικόνες, στιγμιότυπα και συμβάντα. Ανασύρει κουβέντες, καβγάδες και κυρίως πληγές. Προσπαθεί να ανιχνεύσει τα λάθη του. Να εντοπίσει τη δική του ευθύνη γι’ αυτή την απουσία. Στη διάρκεια της ανέλπιδης αυτής αναζήτησης, θα βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με τρεις γυναίκες-κλειδιά. Στις φευγαλέες συναντήσεις τους θα γυρέψει στοιχεία, απαντήσεις και παρηγοριά. Παράλληλα παλεύει με την κατάρρευση της προσωπικής του υγείας, χωρίς ωστόσο αυτό να τον εκτρέπει από τον δρόμο του. Ένα δρόμο που μοιάζει πλέον με αδιέξοδο.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Νίκος Ιατρού γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, ζει στην Κερατέα Αττικής και εργάζεται στην εκπαίδευση. Διηγήματά του έχουν δημοσιευθεί στα λογοτεχνικά περιοδικά Books’ Journal και Φρέαρ και έχουν συμπεριληφθεί στον συλλογικό τόμο Υπό το φως του Κ. Π. Καβάφη (Πατάκης, 2016). Έχει γράψει τις νουβέλες Σκόνη στο πρόσωπο (Ιωλκός, 2018), που συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Βραβείων Βιβλίου Public 2018 για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα, και Αποσύνδεση (Ιωλκός, 2023), που συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα των Βραβείων της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
ΔΟΚΙΜΕΣ (ΠΡΩΤΟΣ ΤΟΜΟΣ-ΧΑΡΤΟΔΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ)
1936-1947
| Τιμή Έκδοσης €23.89 |
Τιμή Πολιτείας €16.72 |
Παρουσίαση
Η αύξηση της ύλης με αναγκάζει να βγάλω τούτη την έκδοση σε δύο τόμους. Ο πρώτος περιέχει δοκιμές από το Μάη 1936 ως το τέλος του 1946, και ο δεύτερος από το 1947 ως τον Απρίλη του 1967. Η σειρά είναι καθαρά χρονολογική. Όχι πως δε δοκίμασα κατατάξεις κατά είδος, αλλά τις βρήκα όλες τεχνητές εμπρός στη φυσική σειρά της ροής του καιρού.
Δυό λέξεις ακόμη, λεπτομερειακές. Ο αναγνώστης θα βρει εδώ λίγα αποσπάσματα από προλόγους δημοσιευμένους σε άλλα βιβλία μου. Είναι ένας τρόπος για να υπογραμμίσω τη σαφή σκέψη μου πάνω σε ορισμένα θέματα, όπως λ.χ. η μεταγραφή των Γραφών.
Εξ άλλου συμβουλή αγαπητού φιλολόγου με έπεισε να συμπεριλάβω, κατ’ εξαίρεση, την εισαγωγή μου στον Θ. Σ. Έλιοτ του 1936. Παρατήρησε ότι οι Δοκιμές δείχνουν μια συνέχεια εργασίας και θα ήταν άτοπο να παραλείψω το πρώτο κείμενο πρόζας που δημοσίεψα.
Πρόκειται για έργο άλλων καιρών. Τις ελλείψεις του τις σημείωσα αλλού. Επιθυμούσα τότε να βοηθήσω για να τεθούν σαφέστερα ορισμένα ποιητικά προβλήματα. Όμως φοβούμαι ότι διαβάστηκε, από το λογοτεχνικό καθεστώς της εποχής εκείνης, με τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργήσει περισσότερη σύγχυση. Προκάλεσε κυρίως, θα έλεγα, σκέψεις στατιστικές, όπως σκεπτόμαστε την εισαγωγή και την εξαγωγή των εμπορευμάτων. Δεν εννοώ τόσο τις άμεσες αντιδράσεις, οι οποίες ήταν σχεδόν ανύπαρκτες, αλλά τις πλάγιες, τις αντανακλαστικές που εκδηλώθηκαν ύστερα από κάποιο διάστημα. Αυτά δεν είναι παράπονο. Εκείνη η εμπειρία βοήθησε, εμένα τουλάχιστο, να ιδώ καλύτερα και να νιώσω πώς λειτουργεί η κριτική σκέψη στη χώρα μας.
Τέλος θέλω να ευχαριστήσω τον κ. Γιώργο Σαββίδη που με προσεχτική φροντίδα κοίταξε τα χειρόγραφά μου οι γνώμες του μου ήταν εξαιρετικά χρήσιμες. Ευχαριστώ επίσης τον κ. Λεωνίδα Ζενάκο που επιμελήθηκε αυτή την έκδοση. (Από τον πρόλογο της έκδοσης)
Περιεχόμενα
[Σχέδιο Προλόγου της γ’ έκδοσης]
Πρόλογος της β’ έκδοσης
Πρόλογος της α’ έκδοσης
Εισαγωγή στον Θ. Σ. Έλιοτ
Ο θαλασσινός φίλος μας
Πάνω σε μια φράση του Πιραντέλλο
Απορίες διαβάζοντας τον Κάλβο
Ελληνική γλώσσα
Για τον Κωνσταντίνο Κατσίμπαλη
Διάλογος πάνω στην ποίηση
Μονόλογος πάνω στην ποίηση
1. Συνέχεια και τέλος του Διαλόγου
2. Δόγματα και τέχνη
3. Το αίσθημα της αιωνιότητας
4. Τα “αθάνατα” έργα
5. “Άλογη” ποίηση
6. Απολογία
Το τέλος ενός διαλόγου
Σημειώσεις για μια ομιλία σε παιδιά
Πρόλογος για μια έκδοση των “Ωδών”
Απόσπασμα από ένα γράμμα για τον “Εύνοστο”
Κωστής Παλαμάς
Ένας Έλληνας – ο Μακρυγιάννης
“Η Τέχνη και η Εποχή”
Ερωτόκριτος
Ένα παράδειγμα [Αχιλλέας Τζάρτζανος]
Κ. Π. Καβάφης, Θ. Σ. Έλιοτ παράλληλοι
Ακόμη λίγα για τον Αλεξανδρινό
Ι. Απομνημόνευμα
II. Ο πηγαιμός για την Ιθάκη
III. Άυλος
IV. Τέσσαρες ημίονοι
V. Κανείς
VI. Ο ζωηρός Σιδώνιος
VII. Αν έπταισαν
VIII. Το απαιτούν οι περιστάσεις
IX. Ο Βαβύλας
Θεόφιλος
Σημειώσεις
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ
| Τιμή Έκδοσης €16.50 |
Τιμή Πολιτείας €11.55 |
Παρουσίαση
Η αναγκαιότητα του παρόντος βιβλίου βασίζεται στην ακόλουθη εκτίμηση: ο ερωτικός λόγος χαρακτηρίζεται σήμερα από “μια άκρα μοναξιά”. Το λόγο αυτό τον μιλούν χιλιάδες υποκείμενα (ποιος ξέρει, άραγε;), αλλά δεν τον στηρίζει κανείς. Τον έχουν εγκαταλείψει πλήρως οι περιρρέουσες γλώσσες, οι οποίες, ή τον αγνοούν, ή τον υποτιμούν, ή τον χλευάζουν. Έτσι, ο λόγος αυτός βρίσκεται αποκομμένος, όχι μόνο από την εξουσία, αλλά και από τους μηχανισμούς της (επιστήμες, γνώσεις, τέχνες). Όταν ένας λόγος παρεκκλίνει κατ’ αυτό τον τρόπο, συρόμενος από την ίδια του τη δύναμη, προς την κατεύθυνση του ανεπίκαιρου, και φέρεται εκτός πάσης αγελαιότητος, δεν έχει άλλη επιλογή: πρέπει να αποβεί ο τόπος, ο ισχνότατος έστω, μιας “κατάφασης”. Η κατάφαση αυτή είναι, εν ολίγοις, το θέμα του βιβλίου που εγκαινιάζεται εδώ. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Περιεχόμενα
Πώς χτίστηκε το παρόν βιβλίο
Εδώ, λοιπόν, μιλά ένας ερωτευμένος και λέει: “Χάνομαι, υποκύπτω…”
Ο απών
Αξιολάτρευτο!
Το άτρεπτο
Της μύτης μια ακρίτσα
Agony
Τον έρωτα αγαπώ
Ασκητεύω
Άτοπος
Η αναμονή
Τα μαύρα γυαλιά
Tutti sistemati
Η καταστροφή
Laetitia
Η Καρδιά
Όλες οι ηδονές της γης
Ο άλλος με κάνει να πονώ
Θέλω να καταλάβω
Τι να κάνω;
Η συμπαιγνία
Όταν το δάχτυλό μου, από απροσεξία…
Γεγονότα, εμπόδια, αναποδιές
Το σώμα του άλλου
Η συντήρηση
Η αφιέρωση
Εμείς οι ίδιοι είμαστε οι δαίμονες του εαυτού μας
Domnei
Η περίσσεια
Ο κατάπληκτος κόσμος
Μυθιστόρημα / δράμα
Ο γδαρμένος
Έρωτας ανέκφραστος
Το πλοίο – φάντασμα
Μέσα στη στοργική θαλπωρή της αγκαλιάς σου
Η εξορία από το Φαντασιακό
Το πορτοκάλι
Fading
Λάθη
Μέρες ξεχωριστές
Είμαι τρελός
Με ύφος ταραγμένο
Η Γκραντίβα
Μπλε κοστούμι και κίτρινο γιλέκο
Ταυτίσεις
Οι εικόνες
Το μη γνώσιμο
Δείξε μου ποιον να ποθήσω
Ο Πληροφοριοδότης
Δεν πάει άλλο
Ιδέες για λύσεις
Η ζήλια
Σ’ αγαπώ
Η ερωτική χαύνωση
Η ερωτική επιστολή
Η λογόρροια
Το τελευταίο φύλλο
Είμαι απαίσιος
Δίχως απόκριση
Νέφη
Κι η νύχτα φώτιζε τη νύχτα
Η κορδέλα
Η αισχρότητα του έρωτα
Δακρύων εγκώμιο
Το κουτσομπολιό
Γιατί;
Η σαγήνη
Θα με λυπούνται;
Γαλανός που ήταν ο ουρανός
Η απήχηση
Εωθινό
Κάνω Σκηνή
Ούτε ένας παπάς δεν τον συνόδευε
Η αβεβαιότητα των σημείων
E lucevan le stelle
Σκέψεις περί αυτοκτονίας
Όπως είναι
Τρυφερότητα
Ένωση
Αλήθεια
Sobria ebrietas
Η ΣΑΡΚΟΦΑΓΟΣ
| Τιμή Έκδοσης €11.16 |
Τιμή Πολιτείας €7.81 |
Παρουσίαση
Τα εικοσιεννιά κείμενα της «Σαρκοφάγου» γράφτηκαν από τον Γιώργο Ιωάννου στη Θεσσαλονίκη μέσα στις πιο μαύρες μέρες της δικτατορίας, από το 1968 ως το 1970, και κυκλοφόρησαν σε βιβλίο στις αρχές του 1971, μετά τη λήξη της προληπτικής λογοκρισίας. Το σημειώνουμε, γιατί τα κείμενα αυτά εκτός από τη γενικότερη τοποθέτησή τους βρίθουν από υπαινιγμούς για την τότε κατάσταση, πράγμα που ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις δεν γίνεται τώρα αμέσως αντιληπτό. Κατά τα άλλα, ο αναγνώστης θα βρει και σ’ αυτά τα κείμενα του Ιωάννου πολλή από τη νεοελληνική πραγματικότητα και ατμόσφαιρα, δοσμένη άλλοτε αφηγηματικά και αναλυτικά και άλλοτε μέσα από μια ποιητική συναίρεση πραγμάτων και προσώπων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ
| Τιμή Έκδοσης €15.49 |
Τιμή Πολιτείας €10.84 |
Παρουσίαση
Όλα τα σύννεφα στη γη εξομολογήθηκαν
Τη θέση τους ένας καημός δικός μου επήρε
Κι όταν μέσ’ στα μαλλιά μου μελαγχόλησε
Το αμετανόητο χέρι
Δέθηκα σ’ ένα κόμπο λύπης.
[Από την έκδοση]
Περιεχόμενα
– ΠΡΩΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ
– ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ
– ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΥΣΙΑΣ
– ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΥΣΗ
– ΕΠΤΑ ΝΥΧΤΕΡΙΝΑ ΕΠΤΑΣΤΙΧΑ
– ΠΑΡΑΘΥΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ ΕΠΟΧΗ
– ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ
– ΩΡΙΩΝ
– ΕΠΕΤΕΙΟΣ
– ΔΙΟΝΥΣΟΣ
– ΟΙ ΚΛΕΨΥΔΡΕΣ ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ
– ΣΠΟΡΑΔΕΣ
– ΑΙΘΡΙΕΣ
– Η ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΩΝ ΓΥΑΚΙΝΘΩΝ
– Η ΘΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ
€ | Έως 24 άτοκες δόσεις | Χαμηλές τιμές σε πάνω από 350.000 τίτλους
ΜΑΡΑΜΠΟΥ
| Τιμή Έκδοσης €13.00 |
Τιμή Πολιτείας €9.10 |
Παρουσίαση
“μαραμπού: εξωτικό πουλί, συγγενές προς τον πελαργό, με φτέρωμα άσπρο και γκρίζο, γυμνό ροζ λαιμό και κεφάλι, και με χαρακτηριστικό φουσκωτό θύλακο στη βάση του λαιμού του, ισχυρό και χοντρό ράμφος και πολύ λεπτά και μακριά πόδια. Ζει στην αφρική και τη ΝΑ Ασία. Η λέξη προέρχεται από τα αραβικά, όπου σημαίνει ασκητής, ερημίτης.”
Το Μαραμπού είναι η πρώτη ποιητική συλλογή του Νίκου Καββαδία και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1933 στον Κύκλο. Έκτοτε εκδόθηκε 4 φορές στις εκδ. Γαλαξίας (1961-1971), 16 φορές στις εκδ. Κέδρος (1975-1989) και, από τον Απρίλιο 1990 μέχρι τον Ιούνιο 2000, 13 φορές στις εκδ. Άγρα.
Περιέχει τα 22 παρακάτω τετράστιχα ποιήματα (γραμμένα μ’ένα μεθοδικό συνδυασμό εν μέρει παροξύτονης και εν μέρει πλεκτής ομοιοκαταληξίας) : Μαραμπού, Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου, Οι γάτες των φορτηγών, Ένα μαχαίρι, Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ, Ο πιλότος Νάγκελ, Έχω μια πίπα, Η μαϊμού του ινδικού λιμανιού, Ένας νεγρός θερμαστής από το Τζιμπουτί, Gabrielle Didot, Οι προσευχές των ναυτικών, A bord de l'”Aspasia”, Γράμμα από τη Μαρσίλια, Ο πλοίραχος Φλέτσερ, Γράμμα ενός αρρώστου, Mal du depart, Η πλώρη μας, William George Allum, Καφάρ, Coaliers, Μαύρη λίστα, Παραλληλισμοί.
Η συλλογή είναι αφιερωμένη στο φίλο του Μέμα Γαλιατσάτο.
Κοσμείται με προμετωπίδα του Γιάννη Τσαρούχη. (Από την ιστοσελίδα του εκδότη)
Περιεχόμενα
ΜΑΡΑΜΠΟΥ
ΕΝΑΣ ΔΟΚΙΜΟΣ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ ΕΝ ΩΡΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
ΟΙ ΓΑΤΕΣ ΤΩΝ ΦΟΡΤΗΓΩΝ
ΕΝΑ ΜΑΧΑΙΡΙ
ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗ ΚΑΙΣΑΡΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ
Ο ΠΙΛΟΤΟΣ ΝΑΓΚΕΛ
ΕΧΩ ΜΙΑ ΠΙΠΑ
Η ΜΑΙΜΟΥ ΤΟΥ ΙΝΔΙΚΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ
ΕΝΑΣ ΝΕΓΡΟΣ ΘΕΡΜΑΣΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΖΙΜΠΟΥΤΙ
GABRIELLE DIDOT
ΟΙ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ
A BORD DE L’ “ASPASIA”
ΓΡΑΜΜΑ ΑΠ’ ΤΗΝ ΜΑΡΣΙΛΙΑ
Ο ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΦΛΕΤΣΕΡ
ΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΣ ΑΡΡΩΣΤΟΥ
MAL DU DEPART
Η ΠΛΩΡΗ ΜΑΣ
WILLIAM GEORGE ALLUM
ΚΑΦΑΡ
COALIERS
ΜΑΥΡΗ ΛΙΣΤΑ
ΠΑΡΑΛΛΗΛΙΣΜΟΙ
Οι τρεις σωματοφύλακες (σκληρόδετη έκδοση)
(Παιδική διασκευή, Δημήτρης Καραδήμας)
| Τιμή Έκδοσης €13.30 |
Τιμή Πολιτείας €10.64 |
– Διευκρινίσεις σχετικά με τις τιμές διάθεσης βιβλίων
ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΣ ΝΗΣΙ
| Τιμή Έκδοσης €18.80 |
Τιμή Πολιτείας €13.16 |
Παρουσίαση
Στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στις ΗΠΑ, πέντε Βόρειοι, αιχμάλωτοι των Νοτίων, δραπετεύουν με αερόστατο. Έχοντας πέσει σε καταιγίδα, καταλήγουν σε ένα ερημονήσι στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Πολυμήχανοι και επίμονοι, οι πέντε σύντροφοι -που ούτε έναν σουγιά δεν έχουν στη διάθεσή τους- καταφέρνουν παρ’ όλα αυτά να οργανωθούν και να ζήσουν σχεδόν φυσιολογικά. Εξάλλου το νησί, που το βαφτίζουν “Λίνκολν”, προσφέρει θαυμάσιους πόρους, εντελώς απροσδόκητους. Όμως μια σειρά από ανεξήγητα γεγονότα και ανησυχητικές συμπτώσεις τους υποχρεώνουν να πιστέψουν στην παρουσία μιας μυστηριώδους δύναμης, που τους παρακολουθεί συνεχώς και οδηγεί το πεπρωμένο τους, επιβάλλοντας τη θέλησή της με διάφορους τρόπους και επεμβαίνοντας για να τους σώσει σε κρίσιμες στιγμές.
Το Μυστηριώδες νησί είναι ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Παρουσίαση
Στη Γαλλία του δέκατου έβδομου αιώνα, την εποχή που βασιλιάς είναι ο Λουδοβίκος ΙΓ’, ο νεαρός ντ’ Αρτανιάν φτάνει στο Παρίσι με ένα μεγάλο όνειρο: να μπει στην υπηρεσία του παλατιού και να γίνει σωματοφύλακας.
Παράλληλα, ο καρδινάλιος Ρισελιέ θέλει να διαβάλει τη βασίλισσα Άννα στα μάτια του βασιλιά Λουδοβίκου. Ο νεαρός σωματοφύλακας ντ’ Αρτανιάν μαζί με τους τρεις φίλους του -τον Άθο, τον Πόρθο και τον Άραμη-, τους πιο γενναίους και ατρόμητους σωματοφύλακες του βασιλείου, θα εμπλακούν σε απίστευτες περιπέτειες για να υπερασπιστούν τη βασίλισσά τους.
Οι τρεις σωματοφύλακες είναι ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα μυθιστορήματα όλων των εποχών. Έχει διαβαστεί από εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να συγκινεί με τις περιπέτειες του θαρραλέου ντ’ Αρτανιάν και των αφοσιωμένων φίλων του. «Όλοι για έναν κι ο καθένας για όλους!» (Από τον εκδότη)
Ετερόρρυθμη μέρα
Ένα εικοσιτετράωρο κυνηγητό· ο αγώνας δρόμου ενός ελεύθερου επαγγελματία σε μια Ελλάδα γνώριμη· ένα μυθιστόρημα για μια φούσκα λίγο πριν σκάσει. Ο συγγραφέας μετά την επιτυχημένη συλλογή διηγημάτων Το αδελφομοίρι και άλλες ιστορίες επανέρχεται με το νέο αυτό μυθιστόρημα, το οποίο βαδίζει σε εντελώς διαφορετικά λογοτεχνικά μονοπάτια.
Ο Γιάννης θέλει να ανοίξει σχολή πιλότων. Χρωστάει παντού, μα έχει μετατρέψει ένα παλιό συνεργείο σε γραφεία με τη βοήθεια κρατικής επιδότησης. Μένει απλώς μια επιθεώρηση για την εκταμίευση του ποσού.
Μόνο που του λείπει μια απόδειξη κατάθεσης.
Και πενήντα χιλιάδες ευρώ.
Και το αεροπλάνο.
Κι η επιθεώρηση είναι το απόγευμα.
Έχει πρόσβαση σε δάνεια, πιστωτικές, ενεχυροδανειστές και τοκογλύφους. Στο πλευρό του ο Νικ, ο μαχητικός συνέταιρός του.
Ένα εικοσιτετράωρο κυνηγητό· ο αγώνας δρόμου ενός ελεύθερου επαγγελματία σε μια Ελλάδα αρκετά γνώριμη· ένα μυθιστόρημα για μια φούσκα λίγο πριν σκάσει.
Τα τσόφλια (πασχαλινό διήγημα)
«Το δικό μας Πάσχα ήταν πάντα αθόρυβο, μια μυσταγωγική τελετουργία ελάχιστων επεισοδίων, μακριά απ’ τα μάτια και τ’ αυτιά των ανθρώπων. Πέντε αυγά, ένα για τον καθένα μας, ένα σταυρό στα γρήγορα, ένα Χριστός Ανέστη ίσα που ακουγόταν, κι η τελετή λάμβανε τέλος».
Του Γιώργου Μάλου
Πάσχα δεν είχαμε γιορτάσει ποτέ με αρνιά, κρασιά, και τραγούδια. Αυτά τα μάθαμε αργότερα, στην Ελλάδα. Εκεί ακούσαμε για πρώτη φορά στην τηλεόραση και για την μάχη του Οβελία, άλλο που δεν βλέπαμε ούτε σπαθιά ούτε τουφέκια. Μόνο σφαγμένα κρέατα βλέπαμε, που κρεμιόντουσαν σαν τσαμπιά, κόσμο και κοσμάκη να σπρώχνεται στις ουρές, ενώ κάτι τύποι με λευκές ποδιές γεμάτες αίματα, σαν γιατροί που μόλις είχαν βγει από χειρουργείο, βροντοφώναζαν την πραμάτειά τους.
Το δικό μας Πάσχα ήταν πάντα αθόρυβο, μια μυσταγωγική τελετουργία ελάχιστων επεισοδίων, μακριά απ’ τα μάτια και τ’ αυτιά των ανθρώπων. Πέντε αυγά, ένα για τον καθένα μας, ένα σταυρό στα γρήγορα, ένα Χριστός Ανέστη ίσα που ακουγόταν, κι η τελετή λάμβανε τέλος.
Εκκλησίες δεν είχαμε. Τις κλείσανε το ’67, άλλες τις γκρεμίσανε, άλλες τις κάνανε στάβλους και στρατώνες. Ούτε παπάδες είχαμε. Τούς ξυρίσανε όλους κι όσους ήταν αγύριστα κεφάλια τους στείλανε στα μπουντρούμια. Κι αν σε βλέπανε να κάνεις το σταυρό σου, μαύρο φίδι που σ’ έφαγε.
Η μάνα τα’ βαφε πάντα κρυφά απ’ όλους, μην τη δει κάνα μάτι και μας καρφώσει. Είχε έναν Βλάχο εργάτη στο εργοστάσιο, παιδί μάλαμα, κρυπτοχριστιανός κι αυτός. Τότε, οι Βλάχοι φτιάχνανε ωραία κιλίμια και μπατανίες από χοντρό μαλλί κι είχαν πολλές βαφές. Όταν πλησίαζε το Πάσχα, τής έφερνε ένα φακελάκι με λίγη κόκκινη σκόνη κι εκείνη το’ κρυβε στο παπούτσι της να μην την πιάσουν.
Τα’ κρυβε σ’ ένα ντουλάπι και τα’ βγαζε την Κυριακή στο τραπέζι. Ο πατέρας άνοιγε το ραδιόφωνο και μόνο τότε τα τσουγκρίζαμε.
Τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ περίμενε να κοιμηθούμε όλοι. Πήγαινε στην κουζίνα, τραβούσε τις κουρτίνες, έπαιρνε πέντε αυγά μετρημένα και τα’ βαφε. Τα’ κρυβε σ’ ένα ντουλάπι και τα’ βγαζε την Κυριακή στο τραπέζι. Ο πατέρας άνοιγε το ραδιόφωνο και μόνο τότε τα τσουγκρίζαμε. Το Χριστός Ανέστη το ψιθυρίζαμε, διαβάζαμε τα χείλη, σαν σε μάζωξη κουφών. Στο μπάνιο τρίβαμε δυνατά τα χέρια με ξύδι για να ξεκοκκινίσουν, γιατί Δευτέρα είχαμε σχολείο. «Τσιμουδιά σε κανέναν», μάς αγριοκοίταζε ο πατέρας.
Τελευταία ιεροτελεστία, τα τσόφλια. Η μάνα τα μάζευε απ’ το τραπέζι, τα σταύρωνε και τα’ ριχνε στην τρύπα του μπάνιου. Η Ασφάλεια είχε πιάσει αρκετούς τελευταία. Ψάχνανε στα σκουπίδια κι αν βρίσκανε κόκκινα τσόφλια, τούς γύριζε το μάτι.
Το ’91 γιορτάσαμε το Πάσχα μ’ ανοιχτές κουρτίνες, και την επομένη σκαπετήσαμε το σύνορο. Στον έλεγχο, η μάνα έβγαλε το διαβατήριο απ’ την τσέπη της και τότε γλίστρησαν απ’ το χέρι της λίγα κόκκινα τσόφλια.
Γιώργος Μάλος
Δυο λόγια για τον συγγραφέα
Ο Γιώργος Μάλος, με καταγωγή από τη Χειμάρρα, γεννήθηκε στο Ελμπασάν το 1984. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και στη Γερμανία και οικονομικά στην Αγγλία.
Έχει εκδώσει μια μονογραφία στον τομέα του εμπορικού δικαίου (Η αποζημίωση πελατείας στη σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, Νομική Βιβλιοθήκη, 2014) και σειρά επιστημονικών άρθρων σε νομικά περιοδικά. Έχει ήδη γράψει (τουλάχιστον) ένα λογοτεχνικό βιβλίο – στο μυαλό του. Τώρα θέλει να το γράψει και στο χαρτί. Διαβάζει, γράφει, ζει κι εργάζεται στις Βρυξέλλες.
Μαίρη Τυφλιώρη: «Πιστεύω πως ο άνθρωπος είναι ικανός για όλα»
Η Μαίρη Τυφλιώρη μας συστήθηκε πρόσφατα με τη συλλογή διηγημάτων της «Η βαλίτσα της φυγής» (εκδ. Γραφή).
Επιμέλεια: Book Press
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;
Τα προβλήματα των ανθρώπων μπορεί να φαίνονται πάντα ίδια, αλλά ο τρόπος που εμφανίζονται στον καθένα και ο τρόπος που αυτός τα διαχειρίζεται, είναι ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης. Η οπτική του συγγραφέα ίσως να είναι μια εναλλακτική, ηθική προσέγγιση, στα πολυσυζητημένα αυτά θέματα.
Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτό;
Στο βιβλίο μου θα βρείτε ιστορίες, άλλοτε της διπλανής πόρτας κι άλλοτε να μοιάζουν απίστευτες ώστε να έχουν συμβεί. Κι όμως, πιστεύω πως ο άνθρωπος είναι ικανός για όλα.
Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
Ξεκινώ επιλέγοντας και εστιάζοντας σε ένα κοινωνικό πρόβλημα ή σε ένα ανθρώπινο αδιέξοδο. Βρίσκω τον τίτλο, ο οποίος καθορίζει και την πορεία των ηρώων. Αφήνομαι να ακολουθήσω τα πρόσωπα της ιστορίας, γράφοντας. Ποτέ δεν γνωρίζω το τέλος από πριν. Το καταλαβαίνω όταν, βάζοντας μια τελεία, νιώθω πως άδειασα. Δεν έχω να πω τίποτα άλλο.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες -κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.- τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Είναι εύλογο ότι έχω επηρεαστεί από όλες τις άλλες τέχνες. Μπορεί να μην αναφέρονται πάντα στα κείμενα, αλλά σίγουρα υποβόσκουν, αφού εκθέτοντας τον εσωτερικό μου κόσμο, συνυπάρχουν ως εργαλεία της έκφρασής μου.
Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Μπορώ να πω με βεβαιότητα, ότι υπήρξα πολύ τυχερή, αφού τα γραπτά μου, αφημένα στα συρτάρια για πολύ καιρό, βρήκαν ανταπόκριση στις εκδόσεις Γραφή. Η συνεργασία μας υπήρξε άψογη. Ο εκδότης μου, Δημήτρης Σαριγγαλάς, όχι μόνο ζητούσε την έγκρισή μου σε κάθε του βήμα, αλλά υπήρξε και πολύ υποστηρικτικός και καθησυχαστικός σε κάθε μου πρωτόγνωρη αγωνία. Τον ευχαριστώ πολύ πολύ!
Λάθος κεφάλι, ΛΙΝΑ ΡΟΚΟΥ
ΡΟΚΟΥ ΛΙΝΑ
ΝΗΣΟΣ 2025
Σελ. 204, τιμή εκδότη €15.00
Η Καρίνα έχει εκδώσει το πρώτο της βιβλίο, δυσκολεύεται όμως να ξεκινήσει τη συγγραφή του δεύτερου. Ο Παύλος Μ., ένας καταξιωμένος λογοτέχνης που ζει απομονωμένος στο σπίτι του, την καλεί να συγκατοικήσουν και από κοινού να γράψουν το επόμενο βιβλίο τους. Εκείνη δέχεται. Η συμβίωσή τους ξεκινά, παρέα με τον Ρατ, έναν γάτο που δεν νιαουρίζει ποτέ.
Πόσα αποκαλύπτουμε για τη ζωή μας μιλώντας για αυτή; Αφηγούμαστε τις ιστορίες μας για να τις μοιραστούμε ή για να τις αφήσουμε πίσω. Τι είναι αλήθεια και τι φανταστικό στην ανάμνηση;
Ο Παύλος και η Καρίνα θα δημιουργήσουν μια νέα ιστορία, που όμοιά της δεν έχει υπάρξει ποτέ.
«Όταν οι νεκροί διοργανώνουν πάρτι, οι παρευρισκόμενοι μου ζητούν κάθε φορά να πω την ίδια ιστορία, δηλαδή το πώς πέθανα. Δεν είναι παράξενο που συμβαίνει αυτό γιατί ο τρόπος που χάθηκα έγινε παγκοσμίως γνωστός, δεν ρουφάει κάθε μέρα η Γη ανθρώπους, ενώ έχουν ξαπλώσει για έναν απογευματινό υπνάκο, ούτε τους καταβροχθίζει με αποτέλεσμα να μη βρεθεί ποτέ το πτώμα τους. Όμως, εγώ κουράστηκα να ζω και να ξαναζώ τον θάνατό μου. Πολύ θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάτι άλλο, κάτι που ακόμα ζεσταίνει κάθε κύτταρό μου». (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Πέντε σειρές βιβλίων για παιδιά από Έλληνες συγγραφείς: Ένα σπουδαίο κορίτσι, δαιμόνιοι ντετέκτιβ, δυνατές φιλίες
Πέντε σειρές βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς ταξιδεύουν τα παιδιά, εξάπτουν τη φαντασία τους και τα προετοιμάζουν για τα μεγάλα θέματα που μας απασχολούν σήμερα.
Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου
Πολλές από τις σειρές βιβλίων για παιδιά που κυκλοφορούν και μεγαλώνουν χρόνο με τον χρόνο είναι δημιουργήματα Ελλήνων συγγραφέων και εικονογράφων. Καλλιεργούν τη φαντασία των παιδιών, τα ταξιδεύουν σε μακρινούς τόπους, πλάθουν μυστήρια και τα μετατρέπουν σε ντετέκτιβ, παρουσιάζουν δυναμικούς γυναικείους χαρακτήρες ενώ τα εισάγουν σε οικολογικούς προβληματισμούς, προετοιμάζοντας τους μικρούς αναγνώστες για τα μεγάλα θέματα της εποχής μας. Στην παρακάτω πεντάδα συναντούμε ένα σπουδαίο κορίτσι που αναμετράται με την εποχή της, ένα αναπάντεχο δίδυμο, δαιμόνιους ντετέκτιβ που λύνουν μυστήρια, δυνατές φιλίες που αντέχουν στον χρόνο.
«Αμαλία» της Λένας Διβάνη (εκδ. Πατάκη)
Η σειρά της Λένας Διβάνη διαδραματίζεται στην Ελλάδα στα μέσα του 18ου αιώνα, μια περίοδο που οι γυναίκες είχαν πολύ λιγότερα δικαιώματα από τους άντρες και περιορίζονταν στον χώρο του σπιτιού ή του χωραφιού, χωρίς φιλοδοξίες για κάποια επαγγελματική σταδιοδρομία. Βέβαια, η πρωταγωνίστρια των βιβλίων, η Αμαλία, διαφέρει, καθώς είναι στην ουσία μια «πρωτοφεμινίστρια» που εργάζεται παραδίδοντας μαθήματα για να βοηθήσει τον μελισσοκόμο πατέρα της.
Έχοντας αντιληφθεί πόσο φιλόδοξη είναι η κόρη τους, οι γονείς της τής έδωσαν το όνομα της βασίλισσας, με την οποία μάλιστα η νεαρή ηρωίδα γίνεται φίλη στο πρώτο βιβλίο της σειράς, με τίτλο Ραντεβού με τη βασίλισσα. Η συνωνυμία τους πάντως καταλήγει να της δημιουργεί προβλήματα σε τέτοιο βαθμό που στο δεύτερο μέρος δύο, όχι και τόσο έξυπνοι ληστές, την απαγάγουν, περνώντας την για την πολύ πιο διάσημη συνονόματή της.
«Άγης και Χάρης» του Σπύρου Γιαννακόπουλου (εκδ. Πατάκη)
Όλα ξεκίνησαν όταν οι γονείς του μικρού Άγη τον έστειλαν στο χωριό για διακοπές με τους παππούδες του. Εκεί έμπλεξε στην πρώτη μεγάλη περιπέτειά του, με σύντροφο τον ρέμπελο θείο του, τον Χάρη με τον οποίο σύντομα θα γίνουν ένα αχώριστο δίδυμο.
Στην Επιχείρηση Μακαρόν, το αχτύπητο δίδυμο βρίσκεται στον πύργο του μεγιστάνα Φραγκίσκου Τσαλαβούτα, που διοργανώνει εκεί ένα φαντασμαγορικό πάρτι. Ανάμεσα στους καλεσμένους παρεισφρέουν ο Τίγρης και ο Λιοντάρης, οι βασικοί κακοί της σειράς, που προσπαθούν να αποσπάσουν ένα μυστικό για λογαριασμό του Μίστερ Μιστέριο, ενός εγκληματία που παραμονεύει στις σκιές.
Μεταμφιεσμένοι εχθροί, ξιφομαχίες, πολύτιμα στικάκια και ένας πόλεμος με εκτοξευόμενα μακαρόν για όπλα… Το ευρηματικό σενάριο του Σπύρου Γιαννακόπουλου, που πλάθει ένα ασυνήθιστο αλλά ευφάνταστο δίδυμο που αποτελείται από έναν ενήλικα και ένα παιδί, πλαισιώνεται με ζωντάνια από τα σχέδια του εικονογράφου και δημιουργού κόμικς Πέτρου Χριστούλια.
«Λίλυ και Άλεξ» του Αντώνη Μυλωνάκη (εκδ. Καστανιώτη)
Σειρά με πινελιές μεταφυσικού τρόμου, στην οποία πρωταγωνιστούν η Λίλυ και ο Άλεξ, δύο παιδιά που επικοινωνούν και συνεργάζονται με ψυχές και πνεύματα. Το δεύτερο μέρος της σειράς έχει τον τίτλο Το «κάτω» σχολείο και ξεκινά με τη μετακόμιση της οικογένειας της αφηγήτριας σε μια καινούρια γειτονιά, μακριά από τον επιστήθιο φίλο της, Άλεξ. Για πόσο όμως οι δυο φίλοι θα μείνουν χωριστά;
Ποιο είναι, λοιπόν, το «κάτω» σχολείο του τίτλου; Μα, φυσικά, μια τάξη κρυμμένη στις κατακόμβες, με έναν αλλόκοτο δάσκαλο που μαθαίνει στους δύο και μοναδικούς μαθητές του πώς να εξολοθρεύουν φαντάσματα… Και πώς φτάνει ως εκεί η κεντρική ηρωίδα; Μα, φυσικά, περνώντας μέσα από μια σκοτεινή τρύπα που κρύβεται πίσω από το καζανάκι μιας τουαλέτας – όπως αναμένεται, η μυρωδιά δεν είναι η καλύτερη…
Κείμενο με χιούμορ και περιπέτεια, από τον νέο μυθιστοριογράφο Αντώνη Μυλωνάκη.
«Επιχείρηση Μικροράπτορας» του Φίλιππου Καββαδία (εκδ. Πατάκη)
Σε μια σχολική εκδρομή στην καρδιά των Άλπεων, με στόχο την παρατήρηση του τοπίου και των πουλιών, ο αφηγητής, ο απρόθυμος Φιν, σχεδιάζει να εγκαταλείψει συμμαθητές και δασκάλους και να επιστρέψει στο ξενοδοχείο του.
Μαζί του έχει τον επιμελέστερο της τάξης, τον «προφέσορα» Μάιλο, με τον οποίο βρίσκουν ένα παράξενο, λαμπερό αυγό σε μια μικρή σπηλιά. Όταν εκκολάπτεται, από μέσα ξεπροβάλει ένα πλάσμα που μοιάζει με δράκο – πρόκειται για έναν μικροράπτορα, είδος που περπάτησε στη γη πριν από εξήντα πέντε εκατομμύρια χρόνια, όπως τους πληροφορεί η ειδική πράκτορας Λάρα Μπλέικ, που θα βοηθήσει τα παιδιά να προστατέψουν τον νέο τους φίλο από τους κακούς που προσπαθούν να τον βουτήξουν.
Μυστήριο, δράση και οικολογικές θεματικές σε ένα βιβλίο που εγκαινιάζει μια νέα, πολλά υποσχόμενη σειρά.
«Οι μαχητές του Ντάο» της Ελένης Ανδρεάδη (εκδ. Μεταίχμιο)
Κάθε Σάββατο, δύο παιδιά, οι Μαχητές του Ντάο, αναλαμβάνουν αποστολές από τον παππού τους, τον Σίφου, προσπαθώντας να επαναφέρουν την ισορροπία στον πλανήτη. Στο πιο πρόσφατο έργο, με τον τίτλο Υπόθεση κόκκινος φάκελος, στο επίκεντρο βρίσκεται μια άρρωστη θαλάσσια χελώνα, η οποία κινδυνεύει εξαιτίας του πλαστικού που καταλήγει στη θάλασσα από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Με πλούσιες αναφορές στην κινεζική φιλοσοφία και κουλτούρα, και έντονο το στοιχείο της οικολογίας, τα βιβλία της Ανδρεάδη μάς φέρνουν σε επαφή με έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης. Το εγχείρημα ενισχύεται χάρη στο σχέδιο του Γιάννη Σκουλούδη, που δίνει έμφαση στο χρώμα για τις συνθέσεις του, προσαρμόζοντάς το ανάλογα με τις ανάγκες της αφήγησης: στο τελευταίο βιβλίο, λόγου χάρη, το ζωηρό χρώμα εξαφανίζεται στις σελίδες που εξιστορούν έναν μύθο από την Κίνα, προσδίδοντας την αίσθηση του «αρχαίου» στην εγκιβωτισμένη διήγηση.