«Η σημερινή εκδήλωση, σε μια ημέρα με ισχυρό συμβολισμό για ολόκληρο τον πλανήτη, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, δεν αφορά μόνο τα εγκαίνια ενός νέου μουσείου. Αποτελεί την απόδειξη ότι ο πολιτισμός, η επιστήμη, η παιδεία και η περιβαλλοντική συνείδηση μπορούν να συναντηθούν δημιουργικά και να γεννήσουν έναν νέο πυρήνα ζωής και προοπτικής για την περιφέρεια της χώρας μας».
Με αυτά τα λόγια ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτας Κακλαμάνης, εγκαινίασε το «Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής» στη Λίμνη Ευβοίας, παρουσία πλήθους κόσμου, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος.
Το Μουσείο αποτελεί «καρπό» της συνεργασίας της Βουλής των Ελλήνων, του Υπουργείου Πολιτισμού, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του Δήμου Μαντουδίου, Λίμνης, Αγίας Άννας και φιλοξενείται στο παραθαλάσσιο κτήριο Μελά.
Η Βουλή των Ελλήνων χρηματοδότησε και επέβλεψε το έργο, πιστή στην αποστολή της για την προαγωγή της παιδείας, του πολιτισμού, της βιώσιμης ανάπτυξης και της διατήρησης της εθνικής φυσικής και επιστημονικής κληρονομιάς.
Πρόκειται για έναν μουσειακό χώρο, που φιλοξενεί τη σημαντική για τη μελέτη της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Μεσογείου και την ιστορία της Ωκεανογραφίας στην Ελλάδα, συλλογή του Αναστάσιου Χριστομάνου επιστήμονα ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη των θαλάσσιων οργανισμών.
Η συλλογή Χριστομάνου περιλαμβάνει σήμερα περίπου 2.000 θαλάσσιους οργανισμούς και 50 απολιθώματα τους, 153 πετρώματα, περισσότερες από 4.000 επιστημονικές εκδόσεις, έγγραφα, χειρόγραφα, φωτογραφίες, χάρτες, αντικείμενα και επιστημονικά όργανα. Τα περίπου 150 είδη θαλάσσιων οργανισμών προέρχονται από την Μεσόγειο θάλασσα.
Κατά τον χαιρετισμό του, ο κ. Ν. Κακλαμάνης αναφέρθηκε στη σπουδαία παρακαταθήκη του πρωτοπόρου ωκεανογράφου Αν. Χρηστομάνου, μαθητή του Ζακ – Υβ Κουστώ και θεμελιωτή της ωκεανογραφικής έρευνας στην Ελλάδα, η μοναδική συλλογή του οποίου αποτελεί τον πυρήνα της μόνιμης έκθεσης του Μουσείου.
Όπως επεσήμανε, «το παγκόσμιο και το τοπικό, ο ωκεανός και η θάλασσα συναντιούνται σήμερα εδώ», σε έναν χώρο που συνδέει την επιστημονική γνώση με την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την οικολογική συνείδηση, προσφέροντας στη Λίμνη Ευβοίας έναν νέο πόλο αναφοράς με ιδιαίτερη αξία για την ευρύτερη περιοχή.
Ο Πρόεδρος της Βουλής υπογράμμισε ότι από τη στιγμή που οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν με κοινό όραμα μπορούν και να δημιουργούν έργα με διαχρονικό αποτύπωμα για τις τοπικές κοινωνίες.
«Η Βουλή των Ελλήνων στάθηκε αρωγός του έργου όχι μόνο επειδή πρόκειται για μια πολιτιστική υποδομή υψηλής αξίας, αλλά γιατί πιστεύουμε βαθιά ότι η προστασία της φυσικής και επιστημονικής κληρονομιάς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής αποστολής του Κοινοβουλίου» τόνισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ιστορικό κτήριο Μελά, ένα από τα πρώτα νηπιαγωγεία της χώρας, το οποίο αποκτά σήμερα μια νέα αποστολή ως χώρος μάθησης και εκπαίδευσης για όλες τις γενιές.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το Μουσείο αποτελεί «ένα παράθυρο προς τον σιωπηλό κόσμο της θάλασσας», φέρνοντας τον επισκέπτη σε επαφή με έναν μοναδικό πλούτο θαλάσσιων οργανισμών, απολιθωμάτων και γεωλογικών ευρημάτων που αναδεικνύουν την πολυμορφία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
«Η προστασία της θάλασσας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος επιβίωσης», υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Βουλής, αναφερόμενος στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το φυσικό περιβάλλον.
Όπως σημείωσε, η κλιματική αλλαγή, η θαλάσσια ρύπανση και η απώλεια βιοποικιλότητας δεν αποτελούν πλέον θεωρητικές απειλές, αλλά μια πραγματικότητα που βιώνουμε ήδη, ενώ «δεν βρισκόμαστε απλώς μπροστά σε μια περιβαλλοντική κρίση», αλλά απέναντι σε μια βαθύτερη διατάραξη της ισορροπίας μεταξύ ανθρώπου και πλανήτη.
Ξεχωριστή μνεία έκανε στη περιοχή της Βόρειας Εύβοιας, σημειώνοντας ότι η περιοχή «γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει δοκιμασία και αναγέννηση», καθώς βρέθηκε αντιμέτωπη με μεγάλες καταστροφές τα προηγούμενα χρόνια. Όπως ενδεικτικά ανέφερε, η επιλογή να επενδύσει σήμερα στη γνώση, στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση και στην αειφορία καθιστά το «Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής» «σύμβολο ανασυγκρότησης και ελπίδας» για τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Κλείνοντας, ο Πρόεδρος της Βουλής εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι το «Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής» θα εξελιχθεί σε έναν ζωντανό πυρήνα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και επιστημονικού διαλόγου, ανοιχτό σε μαθητές, φοιτητές, ερευνητές και επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, υπενθυμίζοντας ότι «η γνώση είναι η προϋπόθεση της προστασίας».
Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης οι κ.κ. Ελένη Δουνδουλάκη, Γενική Γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού στο Υπουργείο Πολιτισμού, Αριστείδης Σάμιτας, Αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Φάνης Σπανός, Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Γεώργιος Τσαπουρνιώτης Δήμαρχος Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας και Ασημίνα Αντωναράκου, καθηγήτρια ΕΚΠΑ, Πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος.
Βασικές ομιλήτριες της εκδήλωσης ήταν η κ. Μαρία Καμηλάκη, Αναπληρώτρια Προϊσταμένη Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διοίκησης, Βιβλιοθήκης και Εκδόσεων της Βουλής των Ελλήνων και η κ. Μαρία Κατσακιώρη, επικεφαλής του Τομέα Αειφόρου Ανάπτυξης του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή και εκ των υπευθύνων του έργου.
Τα εγκαίνια τίμησαν με την παρουσία τους οι βουλευτές κ.κ. Σίμος Κεδίκογλου, Κωνσταντίνα Καραμπατσώλη, Αθανάσιος Ζεμπίλης, Συμεών Κεδίκογλου, Αφροδίτη Κτενά, καθώς και ο Μητροπολίτης Χαλκίδας, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων κ.κ. Χρυσόστομος Β΄.
Xαιρετισμός του Προέδρου της Βουλής των Ελλήνων, κ. Νικήτα Μ. Κακλαμάνη στα εγκαίνια του Μουσείου Θαλάσσιας Ζωής στη Λίμνη Ευβοίας
5 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος
«Μέσα από το γυαλί της μάσκας μου βλέπω έναν τοίχο από κοράλλια, που η επιφάνειά του μοιάζει μ’ ένα ζωντανό καλειδοσκόπιο, όπου αντανακλούν μωβ στίγματα και χρυσαφένιοι κυματισμοί […] Πεταλουδόψαρα και αγγελόψαρα παρατηρούν αδιάφορα, καθώς συνεχίζω την κατάδυσή μου […] Όλα είναι πολύ παράξενα, εξωγήινα κι ωστόσο πολύ οικεία. Παράξενα, διότι η θάλασσα, όταν σου ρίξει τα μάγια της, σε κρατά δέσμιο στο δίχτυ των θαυμάτων της».
Έτσι περιγράφει το 1975 την εμπειρία του από τις υποβρύχιες ανακαλύψεις ο Ζακ-Υβ Κουστώ, ο περίφημος Γάλλος ωκεανογράφος, στην οκτάτομη εγκυκλοπαίδεια Τα μυστικά της θάλασσας».
Το παγκόσμιο και το τοπικό, ο ωκεανός και η θάλασσα συναντιούνται σήμερα εδώ, στο Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής, καθώς στη Λίμνη Ευβοίας μάς φέρνει ο μαθητής του Κουστώ, ο Αναστάσιος Χρηστομάνος, ένας πρωτοπόρος επιστήμονας, που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη της θαλάσσιας ζωής.
Ο Χρηστομάνος ήδη από το 1953 δημιούργησε στη Λίμνη Μουσείο και Εργαστήριο Θαλάσσιας Βιοχημείας, ενώ το 1957 ίδρυσε την Εθνική Ελληνική Ωκεανογραφική Εταιρεία, θεμελιώνοντας την ωκεανογραφική έρευνα στη χώρα μας. Η Συλλογή του, που έχει διαμορφώσει τη Μόνιμη Έκθεση του Μουσείου, είναι πραγματικά μοναδική, ένας θησαυρός επιστημονικής γνώσης στον τομέα της Βιολογικής Ωκεανογραφίας.
Η σημερινή εκδήλωση, σε μια ημέρα με ισχυρό συμβολισμό για ολόκληρο τον πλανήτη, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, δεν αφορά μόνο τα εγκαίνια ενός νέου μουσείου. Αποτελεί την απόδειξη ότι ο πολιτισμός, η επιστήμη, η παιδεία και η περιβαλλοντική συνείδηση μπορούν να συναντηθούν δημιουργικά και να γεννήσουν έναν νέο πυρήνα ζωής και προοπτικής για την περιφέρεια τ ης χώρας μας.
Το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής γεννήθηκε μέσα από μια ευρεία συνεργασία θεσμών: της Βουλής των Ελλήνων, που υπήρξε και ο χρηματοδότης του έργου, του Υπουργείου Πολιτισμού, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας. Μια πολυμερής συνέργεια που αποδεικνύει πως, όταν οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν με κοινό όραμα, μπορούν να δημιουργούν έργα με διαχρονικό αποτύπωμα.
Η Βουλή των Ελλήνων στάθηκε αρωγός του έργου όχι μόνο επειδή πρόκειται για μια πολιτιστική υποδομή υψηλής αξίας, αλλά γιατί πιστεύουμε βαθιά ότι η προστασία της φυσικής και επιστημονικής κληρονομιάς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής αποστολής του Κοινοβουλίου.
Το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής στεγάζεται σε ένα εμβληματικό κτήριο της Λίμνης, το ιστορικό κτήριο Μελά, που υπήρξε από τα πρώτα νηπιαγωγεία της χώρας. Ένα κτήριο που υπηρέτησε την εκπαίδευση των παιδιών της ευρύτερης περιοχής μετατρέπεται σήμερα σε χώρο εκπαίδευσης όλων των γενεών.
«Ένα σχολείο πλάι στο κύμα, ένα μουσείο για τη θάλασσα», λοιπόν, όπως αναγράφεται στα κείμενα του Μουσείου. Αλλά το Μουσείο αυτό δεν είναι ένας χώρος στατικής έκθεσης. Είναι ένα παράθυρο προς τον «σιωπηλό κόσμο» της θάλασσας. Έναν κόσμο γεμάτο ζωή, πολυμορφία και εύθραυστη ισορροπία. Μέσα από τα εκθέματα, ο επισκέπτης γνωρίζει τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου και των θαλασσών του κόσμου, μέσα από 2.000 και πλέον θαλάσσιους οργανισμούς, 50 απολιθώματά τους και 153 πετρώματα. Ιδιαίτερη θέση στις προθήκες κατέχουν τα ελληνικά θαλάσσια οικοσυστήματα: τα λιβάδια Ποσειδωνίας, που λειτουργούν ως πνεύμονες της Μεσογείου· τα κοράλλια και οι ύφαλοι· τα δελφίνια, οι φώκιες, οι θαλάσσιες χελώνες.
Θαυμάζοντας τα χρώματα και την ποικιλία των ειδών που εκτίθενται, ενθυμούμαστε με τον πιο εύγλωττο τρόπο ότι η προστασία της θάλασσας δεν είναι πολυτέλεια. Είναι όρος επιβίωσης. Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος μάς υπενθυμίζει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή οικολογική πρόκληση.
Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η θαλάσσια ρύπανση και η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων δεν αποτελούν πλέον θεωρητικές απειλές του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα που βιώνουμε δυστυχώς και στη χώρα μας.
Οι ακραίες θερμοκρασίες, οι πυρκαγιές, η λειψυδρία, η διάβρωση των ακτών και η πίεση που υφίστανται οι θάλασσές μας συνιστούν σαφή προειδοποιητικά σημάδια ότι η σχέση του ανθρώπου με τη φύση οφείλει να επαναπροσδιοριστεί.
Δεν βρισκόμαστε απλώς μπροστά σε μια περιβαλλοντική κρίση.
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια κρίση ισορροπίας μεταξύ ανθρώπου και πλανήτη.
Και ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι πολλές από αυτές τις αλλαγές εξελίσσονται ταχύτερα από ό,τι προβλεπόταν πριν από λίγα μόλις χρόνια.
Ιδιαίτερα οι θάλασσες, που υπήρξαν πάντοτε πηγή ζωής, πολιτισμού και ευημερίας για την Ελλάδα, δέχονται σήμερα τεράστιες πιέσεις: υπεραλίευση, πλαστική ρύπανση, άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων και απώλεια θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
Παρά τις αναμφίβολες δυσκολίες, υπάρχουν σοβαροί λόγοι αισιοδοξίας: η περιβαλλοντική συνείδηση δεν ήταν ποτέ τόσο ισχυρή διεθνώς, όσο σήμερα.
Από τη νέα γενιά μέχρι την επιστημονική κοινότητα και τους διεθνείς οργανισμούς, διαμορφώνεται πλέον μια παγκόσμια κατανόηση ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά προϋπόθεση ενός βιώσιμου μέλλοντος.
Ειδικά για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που η ιστορία, η οικονομία και η ταυτότητά της είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη θάλασσα, η περιβαλλοντική ευαισθησία αποτελεί εθνική ευθύνη.
Η Λίμνη Ευβοίας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει δοκιμασία και αναγέννηση. Μια περιοχή που επλήγη σκληρά από τις καταστροφικές πυρκαγιές, επιλέγει σήμερα να επενδύσει στη γνώση, στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση και στην αειφορία.
Αυτό το μουσείο αποτελεί σύμβολο ανασυγκρότησης και ελπίδας.
Θέλω να συγχαρώ θερμά όλες και όλους όσοι εργάστηκαν για την υλοποίηση αυτού του σπουδαίου εγχειρήματος: τον Γενικό Γραμματέα της Βουλής ως Συντονιστή του Έργου, την Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης, αποτελούμενη από εκπροσώπους και των πέντε συνεργαζόμενων φορέων, τους επιστημονικούς επιμελητές, τους μελετητές και τους εξωτερικούς συνεργάτες του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, και φυσικά την τοπική αυτοδιοίκηση, που θα αναλάβει στο εξής τη λειτουργία του Μουσείου.
Είμαι βέβαιος ότι το Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής θα εξελιχθεί σε έναν ζωντανό κόμβο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και επιστημονικού διαλόγου, ανοιχτό σε μαθητές, φοιτητές, ερευνητές, οικογένειες και επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Κυρίες και κύριοι,
Το Μουσείο που εγκαινιάζουμε σήμερα μάς θυμίζει ότι η γνώση είναι η προϋπόθεση της προστασίας και ότι η επιστήμη και ο πολιτισμός αποκτούν το βαθύτερο νόημά τους, όταν υπηρετούν τον άνθρωπο και το μέλλον. Η ζωογόνος θάλασσα δεν μας ζητά πολλά.
Μας ζητά μόνο να θυμόμαστε ότι δεν είμαστε ιδιοκτήτες της, αλλά ταξιδιώτες της.
Σας ευχαριστώ».